Με αφετηρία ένα ξύλινο ομοίωμα καϊκιού που εκτίθεται πλέον στο Ναυτικό Μουσείο Καβάλας, ο Αναστάσιος Μπίλιας ξεδιπλώνει σε ανάρτηση του, μια συγκινητική ιστορία για τον πατέρα του, τον ναυπηγομαραγκό και καπετάνιο Ζαφείρη Μπίλια.
Η τέχνη της παραδοσιακής ναυπηγικής δεν είναι απλώς μια τεχνική διαδικασία, αλλά ένας φορέας πολιτισμού που συνδέει το παρελθόν με το παρόν. Ο Ζαφείρης Μπίλιας, άνθρωπος της θάλασσας και των καρνάγιων, άφησε πίσω του μια κληρονομιά που υπερβαίνει τα όρια της οικογένειάς του, βρίσκοντας τη θέση της σε έναν χώρο που διαφυλάσσει τη ναυτική ιστορία της περιοχής.
Πέρα από τα ξύλινα ομοιώματα που με τόση φροντίδα κατασκεύασε, η ιστορία της οικογένειας Μπίλια ταυτίζεται με την έλευση προσφύγων στη Θάσο το 1922.
Το καΐκι «Αγία Φωτεινή» αποτελεί το σύμβολο αυτής της διαδρομής, μεταφέροντας μνήμες από την Ανατολική Θράκη στη νέα πατρίδα και συνδέοντας αδιαίρετα τις τοπικές κοινότητες με την προσφυγική τους καταγωγή.
Αναλυτικά, ο κ. Μπίλιας αναφέρει τα εξής:
“Ο πατέρας μου, ο Ζαφείρης Μπίλιας του Αναστασίου, υπήρξε για πολλά χρόνια καπετάνιος στα τοπικά ferry boat της Θάσου.
Λίγοι όμως γνωρίζουν ότι πριν ακολουθήσει τη θάλασσα ως καπετάνιος, είχε σπουδάσει ναυπηγομαραγκός και από πολύ μικρή ηλικία εργαζόταν στα καρνάγια της περιοχής, τόσο στο ταρσανά του Γουργιώτη, σημερινό Ταρσανάς, όσο και στο ταρσανά της οικογένειας Θεοχαρίδη και της οικογένειας Κουσουράκη στην περιοχή του Καρνάγιου.
Η αγάπη του για την παραδοσιακή ναυπηγική τέχνη δεν τον εγκατέλειψε ποτέ.
Μετά τη συνταξιοδότησή του, αν και λίγα χρόνια αυτό έγινε, πέθανε στα 54, αφιέρωσε αμέτρητες ώρες δημιουργώντας ξύλινα ομοιώματα παραδοσιακών σκαφών, κατασκευασμένα με την ίδια φροντίδα και τις ίδιες τεχνικές που θα χρησιμοποιούνταν για ένα πραγματικό καΐκι.
Ένα από αυτά τα εξαιρετικά έργα του, το δώρισα στο Ναυτικό Μουσείο Καβάλας, όπου σήμερα εκτίθεται στο κοινό.
Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για την οικογένειά μας να βλέπουμε το έργο του να φιλοξενείται σε έναν τόσο σημαντικό χώρο πολιτισμού και ναυτικής ιστορίας. Θέλω να ευχαριστήσω θερμά τη διοίκηση του μουσείου για την αναγνώριση και την τιμή που απέδωσε στη μνήμη και στο έργο του πατέρα μου.
Παράλληλα, στις 23 Ιουνίου πραγματοποιείται μια ιδιαίτερα σημαντική παρουσίαση αφιερωμένη στα σκαριά της περιοχής των Γανοχώρων της Ανατολικής Θράκης και στην ιστορία της «Αγίας Φωτεινής», του εμπορικού καϊκιού που συνδέεται άμεσα με την οικογενειακή μας ιστορία.
Με το καΐκι αυτό η οικογένειά μου, μαζί με ακόμη δύο οικογένειες, έφτασε στη Θάσο μετά την Ανταλλαγή των Πληθυσμών, τον Οκτώβριο του 1922, μεταφέροντας ανθρώπους, μνήμες και ελπίδες από την Ανατολική Θράκη στη νέα τους πατρίδα.
Η συγκεκριμένη παρουσίαση αποτελεί έναν φόρο τιμής όχι μόνο στην παραδοσιακή ναυπηγική τέχνη, αλλά και στους ανθρώπους που μετέφεραν τον πολιτισμό, τις παραδόσεις και τις αξίες τους στη Θάσο, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της σύγχρονης ταυτότητας του νησιού.
Ευχή και στόχος μας είναι η παρουσίαση να παρουσιαστεί και στη Θάσο, μέσα από μια συνεργασία του Ναυτικού Μουσείου Καβάλας με τη Θρακική Εστία, σε συνεργασία με τον κ. Αλέκο Ελευθερίου και τον Νίκο Τσουμπάκη, ώστε η ιστορία αυτή να γίνει γνωστή σε ακόμη περισσότερους ανθρώπους και ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές.
Γιατί η ναυτική μας παράδοση, τα καρνάγια, τα καΐκια και οι ιστορίες των προσφύγων δεν αποτελούν μόνο κομμάτι του παρελθόντος μας· αποτελούν ζωντανή κληρονομιά και πολύτιμο κομμάτι της συλλογικής μας μνήμης.”
