Ο πρώην δήμαρχος Καβάλας Κωστής Σιμιτσής σχολιάζει το βιβλίο του Ιωσήφ Μεβοράχ «Ένα κτήριο 265 Άγγελοι» και καταθέτει μια προσωπική του ιστορία για τον αφανισμό της Ισραηλιτικής κοινότητας στην Καβάλα το 1943.
«Μια εξαιρετική δουλειά και μια εξαιρετική προσφορά κατέθεσε την εβδομάδα που πέρασε ο συμπολίτης μας Ιωσήφ Μεβοράχ.
Η δουλειά είναι το βιβλίο που έγραψε για το εβραϊκό σχολείο της Καβάλας, το οποίο λειτούργησε για μερικά χρόνια μέχρι τον αφανισμό της Ισραηλιτικής κοινότητας το 1943.
Ο Ιωσήφ, Φοίκος όπως τον ξέρουμε από παλιά, βρήκε αρχειακό υλικό και φωτογραφίες και πρόσθεσε στην τοπική μας ιστορία ένα παραγνωρισμένο τμήμα της. Για την εβραϊκή κοινότητα μαθαίνουμε πολλά τα τελευταία χρόνια από ερευνητές της ιστορίας μας.
Τώρα ήρθε η σειρά να αναδειχθεί το σχολείο της, που λειτούργησε μετά την ένωση της Καβάλας με τον εθνικό κορμό.
Συγκλονιστικό το τέλος του βιβλίου, με τη φωτογραφία των παιδιών από τα οποία κανένα δεν επέζησε.
Το σχολείο λειτούργησε στην καπναποθήκη Μπενβενίστε και τα μεταπολεμικά χρόνια κινδύνεψε να έχει την τύχη των περισσότερων όμοιων κτιρίων και αρχοντικών της πόλης μας.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 μπόρεσε να το αγοράσει το «Λύκειο των Ελληνίδων Καβάλας», να το ανακαινίσει με τη βοήθεια τοπικών αρχών και φορέων και να το λειτουργεί έκτοτε ως χώρο εκδηλώσεων, διαλέξεων, αποθετήριο μνήμης και ζωντανής παράδοσης.
Η προσφορά του Ιωσήφ είναι ότι χωρίς να χρεώσει κανένα έξοδο χάρισε το βιβλίο του στο Λύκειο Ελληνίδων. Μακάρι να πουληθεί καλά το βιβλίο και να μαζευτούν έσοδα, αναγκαία για τη συντήρηση του κτιρίου.
Και μια προσωπική ιστορία. Μιλάμε για τη γενοκτονία και το Ολοκαύτωμα των εβραίων και ίσως λόγω της χρονικής απόστασης αδυνατούμε να κατανοήσουμε ότι πρόκειται για πραγματικούς ανθρώπους, με τις ιστορίες τους, τα πάθη, τις ελπίδες.
Για παιδιά και για ενήλικες που αγαπούσαν, μελαγχολούσαν, τραγουδούσαν, παντρεύονταν, έκαναν οικογένειες. Πονούσαν, αρρώσταιναν, φοβόντουσαν τον θάνατο, ήθελαν καλύτερη ζωή. Ήταν άνθρωποι και όχι σκιές ή πλάσματα της φαντασίας.
Όταν λοιπόν με εντολή της τότε προέδρου του ΛΕΚ Καίτης Κουφογιάννη ανέλαβα τη νομική έρευνα για την επικείμενη αγορά της καπναποθήκης, βυθίστηκα σε έναν κόσμο ανέκφραστης θλίψης.
Σχεδόν όλα τα συμβόλαια εκείνης της προπολεμικής εποχής στους τόμους του Υποθηκοφυλακείου και όλα όσα ανέφεραν εβραίους συμβαλλόμενους είχαν τη χαρακτηριστική σφραγίδα του «Οργανισμού Διαχείρισης Ισραηλιτικών Περιουσιών», πράγμα που σήμαινε ότι δεν είχε επιζήσει κανένας.
Ούτε οι συμβαλλόμενοι ούτε οι κληρονόμοι τους ούτε οι μακρινοί συγγενείς. Κληρονομιές, προικοσύμφωνα («για την αγαπημένη μου κόρη Ραχήλ»), αγοραπωλησίες, όλα ήταν στο κενό και όλες οι οικογένειες είχαν αφανιστεί μέχρι εκεί που δεν υπήρχε άλλος συγγενής.
Σε ανάμνηση αυτής της φριχτής ιστορίας η σημερινή διοίκηση του ΛΕΚ, με πρόεδρο τη Μαρίνα Φιλιππίδου, ανάρτησε σε χώρο του κτιρίου την τελευταία φωτογραφία των παιδιών του εβραϊκού σχολείου με τα ονόματά τους. Πρόκειται για μια αξιέπαινη πρωτοβουλία.
Οι ψυχές των παιδιών αυτών, από τα οποία κανένα δεν επέζησε, γαληνεύουν στο σχολείο τους και οι μορφές τους μας θυμίζουν ότι έζησαν σε ζοφερούς και μισαλλόδοξους καιρούς που δεν πρέπει να ξανάρθουν».
