γράφει ο 

Γιώργος Καρανίκας

 

Αν για κάτι φημίζεται η Ελλάδα πέρα από τον μουσακά και το τζατζίκι είναι οι απ’ ευθείας αναθέσεις από δήμους, δημόσιο και λοιπούς φορείς.

 

Διαβάζουμε και φρίττουμε για μια φορά ακόμη, ότι ποσό 13,5 δισ. ευρώ «έριξε» το Δημόσιο στην αγορά κατά τη διάρκεια του 18μήνου Ιανουαρίου 2020 - Ιουνίου 2021, μέσω των δημόσιων συμβάσεων που συνήψε για την αγορά υπηρεσιών, προμηθειών, την κατασκευή έργων και την εκπόνηση μελετών.

 

Η διάθεση αυτού του ποσού είναι το υψηλότερο από το 2010 και αφορά μια περίοδο που σημαδεύτηκε από τα περιοριστικά μέτρα στην οικονομία λόγω της πανδημίας. Για αυτό και αποτελεί ένα πολύ κρίσιμο μέγεθος για τη στήριξη των επιχειρήσεων και της οικονομίας εν γένει, που υποχώρησε δραματικά εξαιτίας των lockdowns.

 

Πάντως, μελανό σημείο κατά το εξεταζόμενο διάστημα αποτελεί ο πολύ μεγάλος αριθμός των απευθείας αναθέσεων, που αντιστοιχούν σε ποσοστό στο 65% του συνόλου των συμβάσεων.

 

Ευτυχώς, όμως, το ποσό που διατέθηκε για τη συγκεκριμένη μέθοδο ανάθεσης περιορίζεται στο περίπου 16% των 13,5 δισ. ευρώ.

 

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ), από τον Ιανουάριο του 2020 έως τον Ιούνιο του 2021 επικυρώθηκαν -από τις περίπου 3.500 αναθέτουσες αρχές που λειτουργούν στη χώρα και έχουν το δικαίωμα να πραγματοποιούν δημόσιες συμβάσεις- συνολικά 305.656 δημόσιες συμβάσεις, συνολικού προϋπολογισμού 13,55 δισ. ευρώ.

 

Ανά κατηγορία συμβάσεων, οι περισσότερες ως προς τον αριθμό αφορούν τις προμήθειες, ωστόσο ως προς το ύψος, παρότι αρκετά λιγότερες, τα «σκήπτρα» κρατά η κατηγορία «έργα».

 

Συγκεκριμένα, το εξεταζόμενο 18μηνο, υπογράφτηκαν 175.886 συμβάσεις για προμήθειες, προϋπολογισμού 4,15 δισ. ευρώ, 111.096 συμβάσεις υπηρεσιών με προϋπολογισμό 3,6 δισ. ευρώ και 10.144 συμβάσεις έργων προϋπολογισμού 5,57 δισ. ευρώ.

 

Υπεγράφησαν επίσης και μια σειρά άλλων κατηγοριών συμβάσεις, όπως μελετών, τεχνικών, ή συναφών υπηρεσιών, που αριθμούν περίπου τις 8.500 με προϋπολογισμό σχεδόν 300 εκατ. ευρώ.

 

Ως προς το είδος της διαδικασίας που ακολουθήθηκε για τη σύναψη των δημοσίων συμβάσεων, σε αριθμό, επικρατούν συντριπτικά οι απευθείας αναθέσεις, είτε αυτές αφορούν κλασικές συμβάσεις (άρθρο 118), είτε συμβάσεις που υπεγράφησαν στο πλαίσιο προμηθειών και υπηρεσιών για την αντιμετώπιση της Covid - 19 (συμβάσεις Covid - 19). 

 

Ωστόσο, στην κορυφή από πλευράς προϋπολογισμού βρίσκονται οι συμβάσεις που υπεγράφησαν με «ανοικτή διαδικασία».

 

Συγκεκριμένα, με «ανοικτή διαδικασία» κατακυρώθηκαν 41.143 συμβάσεις, συνολικού προϋπολογισμού 7,74 δισ. ευρώ. 

 

Έπονται σε ποσό οι συμβάσεις με «κλειστή διαδικασία» όπου υπεγράφησαν 1.668 συμβάσεις, ύψους 1,94 δισ. ευρώ.

 

Στην τρίτη θέση σε ποσό οι συμβάσεις με «απευθείας ανάθεση» που αριθμούν τις 187.706, προϋπολογισμού 1,88 δισ. ευρώ. 

 

Σε αυτό το είδος διαδικασίας θα πρέπει να προστεθούν και οι συμβάσεις «απευθείας ανάθεση Covid - 19» που το εξεταζόμενο διάστημα ανέρχονται στις 10.263, με προϋπολογισμό σχεδόν 290 εκατ. ευρώ.

 

Αν αθροιστούν οι συμβάσεις με τη διαδικασία της «απευθείας ανάθεσης» τότε ο αριθμός τους ανέρχεται στις 197.969 και το ποσό στα 2,17 δισ. ευρώ.

 

Με τη διαδικασία της «διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη γνωστοποίηση» υπογράφηκαν 10.739 συμβάσεις προϋπολογισμού 782 εκατ. ευρώ, με «συνοπτικό διαγωνισμό» 31.070 συμβάσεις ύψους 648 εκατ. ευρώ, με «διαπραγμάτευση με προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού» 2.983 συμβάσεις ύψους 90,5 εκατ. ευρώ, με «ανταγωνιστική διαδικασία» 8.929 συμβάσεις με προϋπολογισμό 89 εκατ. ευρώ και με «ανταγωνιστικό διάλογο» 8.740 συμβάσεις ύψους 46,5 εκατ. ευρώ.

 

Από τα στοιχεία του ΚΗΜΔΗΣ σχετικά με την εξέλιξη του αριθμού των συμβάσεων, είναι ενδιαφέρον το στοιχείο που δείχνει ότι οι περισσότερες συμβάσεις σε αριθμό και ποσό (μεταξύ των μηνών που εξετάζονται) καταγράφονται τον Δεκέμβριο του 2020.

 

Ειδικότερα, τον Δεκέμβριο του 2020, υπεγράφησαν 10.378 συμβάσεις υπηρεσιών ύψους 309,7 εκατ. ευρώ, 16.187 συμβάσεις προμηθειών ύψους 523,4 εκατ. ευρώ και 787 συμβάσεις έργων ύψους 345 εκατ. ευρώ. 

 

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι για τις συμβάσεις έργων το ποσό τον συγκεκριμένο μήνα δεν είναι το υψηλότερο στο εξεταζόμενο 18μηνο.

 

Πάντως, από τις 27.352 συνολικά συμβάσεις που υπεγράφησαν τον Δεκέμβριο του 2020, οι 19.836 ήταν με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης και ο προϋπολογισμός τους ανήλθε στα 238 εκατ. ευρώ.

 

Το εύρημα αυτό κάθε άλλο παρά ως συγκυριακό μπορεί να εκληφθεί, καθώς σχετίζεται με την «αγωνία» πολλών αναθετουσών αρχών να αναθέσουν απευθείας συμβάσεις πριν από την εκπνοή του έτους. 

 

Για ευνόητους, προφανώς, λόγους.

 

Θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι ο πολύ μεγάλος αριθμός των απευθείας αναθέσεων, παρότι είναι ένα προβληματικό στοιχείο από μόνο του, δεν αποδεικνύει ότι υπάρχουν αδιαφανείς διαδικασίες στη διανομή δημοσίου χρήματος, καθώς το νομικό πλαίσιο επέτρεπε στους 3.500 και πλέον αναθέτοντες φορείς την υπογραφή δημοσίων συμβάσεων με απευθείας ανάθεση για ποσά έως 20.000 ευρώ.

 

Ωστόσο, με την έναρξη ισχύος από τις 9 Μαρτίου 2021 του νέου νόμου 4782/2021 τα ποσά για τις απευθείας αναθέσεις αυξάνονται κατά 50% για τις συμβάσεις αγαθών, υπηρεσιών και μελετών και κατά 200% για τα έργα.

 

Μένει, ωστόσο, να αποδειχτεί στο επόμενο διάστημα αν με το νέο πλαίσιο υπάρξει αύξηση των απευθείας αναθέσεων.