Οριστικό τέλος στις ελπίδες των αμπελουργών του Δήμου Παγγαίου για άμεση ασφαλιστική κάλυψη των ζημιών από τον περονόσπορο βάζει ο ΕΛΓΑ, χαρακτηρίζοντας την ασθένεια ως προλήψιμη και μεταθέτοντας την όποια συζήτηση για ενισχύσεις μετά την ολοκλήρωση του τρύγου.
Σε επίσημη απάντησή του την Παρασκευή 7 Αυγούστου 2026, ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από τις καταστροφές στις αμπελοκαλλιέργειες του Δήμου Παγγαίου. Το έγγραφο, το οποίο υπογράφει η προϊσταμένη της διεύθυνσης ασφάλισης και ενισχύσεων Αναστασία Μπελεσιώτη, απευθύνεται στον πρόεδρο του Αγροτικού Συλλόγου Παγγαίου Γρηγόριο Γρουζίδη. Το έγγραφο κοινοποιήθηκε επίσης στον πρόεδρο της διοικούσας επιτροπής του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. Ανατολικής Μακεδονίας Ζαφείριο Μυστακίδη, καθώς και στο γραφείο του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης.
Ο οργανισμός αναφέρει ρητά ότι η μείωση της παραγωγής από τον περονόσπορο δεν καλύπτεται ασφαλιστικά. Σύμφωνα με τη διοίκηση του ΕΛΓΑ, τα συγκεκριμένα προβλήματα δεν εντάσσονται στις εξαιρέσεις των απρόβλεπτων καταστάσεων, καθώς υποστηρίζεται πως η ασθένεια θα μπορούσε να είχε προληφθεί ή να ελαχιστοποιηθεί με τον κατάλληλο συνδυασμό καλλιεργητικών τεχνικών και χημικών επεμβάσεων προληπτικού χαρακτήρα.
Ωστόσο, η κυβερνητική υπηρεσία αφήνει ένα μικρό παράθυρο για την ένταξη των ζημιών σε πρόγραμμα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων. Για να συμβεί αυτό, θέτει εξαιρετικά αυστηρές προϋποθέσεις, όπως η τεκμηρίωση από ειδική επιστημονική επιτροπή, η επιβεβαίωση ακραίων καιρικών συνθηκών από επίσημα μετεωρολογικά στοιχεία και η καταγραφή ζημιάς στην παραγωγή σε ποσοστό 30% και πάνω σε επίπεδο νομού Καβάλας, σε σχέση με τη μέση απόδοση της τελευταίας τριετίας.
Το αρμόδιο υποκατάστημα του ΕΛΓΑ Καβάλας παρακολουθεί την εξέλιξη της καλλιέργειας και, μετά την ολοκλήρωση της συλλογής της παραγωγής, τα σχετικά αιτήματα θα συγκεντρωθούν για να εξεταστούν από την κεντρική συντονιστική επιτροπή. Τελικός κριτής της διαδικασίας, όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά στο έγγραφο, θα είναι το Υπουργείο Οικονομικών το οποίο πρέπει να εγκρίνει τη σχετική δαπάνη με την έκδοση ανάληψης υποχρέωσης.
Αναλυτικά, η πλήρης ανακοίνωση αναφέρει τα εξής:
«ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΕΛΓΑ.
Ζημιές από περονόσπορο σε αμπελοκαλλιέργειες στο Δήμο Παγγαίου κατά την καλλιεργητική περίοδο έτους 2026
Σε απάντηση του ανωτέρω σχετικού (αριθ. πρωτ. 547/07.07.2026 και 568/13.07.2026 – Γραφείο Προέδρου ΕΛ.Γ.Α.), όπως μας διαβιβάστηκε αρμοδίως από το Γραφείο του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που αφορά στην πρόκληση ζημιών από το παθογόνο Plasmopara viticola (περονόσπορος) σε αμπελοκαλλιέργειες στον Δήμο Παγγαίου κατά την καλλιεργητική περίοδο έτους 2026 και όσον αφορά στα θέματα της αρμοδιότητάς μας, σας γνωρίζουμε ότι: σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 5 του Ν. 3877/15.9.2010 (ΦΕΚ 160/Α΄/20.9.2010) «Σύστημα προστασίας και ασφάλισης της αγροτικής δραστηριότητας» στην ασφάλιση του ΕΛ.Γ.Α. υπάγονται συγκεκριμένοι φυσικοί κίνδυνοι που μπορεί να προκαλέσουν άμεσες ζημιές στη φυτική παραγωγή.
Οι κίνδυνοι και τα αντικείμενα ασφάλισης που καλύπτει ο ΕΛ.Γ.Α., οι όροι, οι προϋποθέσεις, οι περιορισμοί και οι διαδικασίες με τις οποίες πραγματοποιείται η υποχρεωτική ασφάλιση των ζημιών που προκαλούνται στη φυτική παραγωγή των συστηματικών καλλιεργειών περιγράφονται αναλυτικά στον Κανονισμό Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής (ΚΥΑ αριθ. 157502/27.7.2011 - ΦΕΚ 1668/Β΄/27.7.2011).
Η μείωση της παραγωγής στις αμπελοκαλλιέργειες από τον προαναφερόμενο λόγο του περονόσπορου, δεν μπορεί να καλυφθεί ασφαλιστικά από τον ΕΛ.Γ.Α..
Σύμφωνα με τον Κανονισμό Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΥΑ αριθ. 146/40686/09.02.2024 – ΦΕΚ 1151/Β΄/19.02.2024) και ειδικότερα στο άρθρο 4 παρ. 3 προβλέπεται ότι μπορούν να ενταχθούν σε πρόγραμμα ενισχύσεων οι ζημιές στις περιπτώσεις, που αποδεδειγμένα φυτικές ασθένειες-προσβολές προκαλούνται από θεομηνίες, δυσμενείς καιρικές συνθήκες ή έκτακτα γεγονότα, που δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν: α) γιατί δεν υπάρχουν τα κατάλληλα μέσα αντιμετώπισης, β) γιατί δεν το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες (πχ. συνεχείς βροχοπτώσεις), γ) λόγω του σταδίου εκδήλωσης της ασθένειας (στάδιο συλλογής της παραγωγής), με αποτέλεσμα την απώλεια της παραγωγής. Στις περιπτώσεις αυτές το αίτημα θα συνοδεύεται απαραίτητα από γνωμάτευση ειδικευμένου Φορέα (Ινστιτούτου, Ιδρύματος, κ.λπ.) και επιστημονική τεκμηρίωση, όπου θα αποδεικνύεται η άμεση αιτιώδης σχέση μεταξύ δυσμενούς κλιματικού φαινομένου και ζημιάς.
Τα προβλήματα της ανάπτυξης του φυτού και της απώλειας παραγωγής στην καλλιέργεια αμπελιού που προκαλούνται από τον περονόσπορο, δεν συμπεριλαμβάνονται στα προαναφερόμενα καθώς θα μπορούσαν να προληφθούν ή να ελαχιστοποιηθούν με έναν συνδυασμό εφαρμογής κατάλληλων καλλιεργητικών τεχνικών και χημικών επεμβάσεων, προληπτικού χαρακτήρα κυρίως.
Η ζημιά στην καλλιέργεια δύναται υπό προϋποθέσεις να ενταχθεί σε πρόγραμμα κρατικών οικονομικών ενισχύσεων, για την αντιστάθμιση ζημιών στη γεωργία, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ειδικότερα θα πρέπει:
i. η ζημιά να προτείνεται για ένταξη από τις Περιφερειακές Επιτροπές του ΕΛ.Γ.Α.,
ii. να τεκμηριώνεται με μελέτη Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής ότι η ζημιά οφείλεται σε συγκεκριμένη δυσμενή καιρική συνθήκη,
iii. τα επίσημα μετεωρολογικά στοιχεία να επιβεβαιώνουν το χαρακτηρισμό της καιρικής συνθήκης ως ακραίας (σε σχέση με μία ιστορική περίοδο αναφοράς) και
iv. η παραγωγή του έτους ζημιάς να έχει ζημιωθεί κατ' είδος σε επίπεδο Νομού/ΠΕ σε ποσοστό 30% και πάνω, σε σχέση με τη μέση απόδοση της καλλιέργειας τα προηγούμενα τρία έτη, με βάση τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της χώρας.
Ο ΕΛ.Γ.Α. και συγκεκριμένα το αρμόδιο Υποκατάστημα Καβάλας, παρακολουθεί την εξέλιξη της πορείας της καλλιέργειας.
Μετά την ολοκλήρωση της συλλογής της παραγωγής, συγκεντρώνονται τα σχετικά αιτήματα σε επίπεδο χώρας και μετά την επεξεργασία τους από την Κεντρική Συντονιστική Επιτροπή του ΕΛ.Γ.Α., εξετάζεται κατά πόσο τηρούνται τα προαναφερόμενα προκειμένου οι ζημιές να ενταχθούν ως επιλέξιμες, στο πρόγραμμα κρατικών οικονομικών ενισχύσεων για την αντιστάθμιση ζημιών στη γεωργία, έτους 2026 (Ετήσιο 2026).
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η έγκριση της δαπάνης του προγράμματος από το Υπουργείο Οικονομικών, με σχετική έκδοση ανάληψης υποχρέωσης, δεδομένου ότι οι κρατικές ενισχύσεις, έχουν ενταχθεί στις δράσεις που παρακολουθούνται αυτοτελώς από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ).
Για κάθε περαιτέρω διευκρίνιση είμαστε στη διάθεσή σας.»
