Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης βρίσκεται η αμπελουργική ζώνη του Δήμου Παγγαίου, καθώς η καλλιεργητική περίοδος του 2026 χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή έξαρση του περονοσπόρου της αμπέλου (Plasmopara viticola), με σημαντικές απώλειες στην παραγωγή και σοβαρές επιπτώσεις στο εισόδημα εκατοντάδων αμπελουργών.
Τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Αγροτών και Επενδύσεων «Μητρούσης» στην Καβάλα εκπόνησαν ειδική μελέτη τεκμηρίωσης, στην οποία αναλύονται οι αιτίες της έξαρσης, οι επιπτώσεις στους αμπελώνες και η ανάγκη λήψης έκτακτων μέτρων στήριξης των παραγωγών.
Πιο αναλυτικά:
Η αμπελουργική ζώνη του Δήμου Παγγαίου (κόκκινο περίγραμμα χάρτη) αντιμετωπίζει κατά την καλλιεργητική περίοδο του 2026 μία πρωτοφανή έξαρση του περονοσπόρου της αμπέλου (Plasmopara viticola), η οποία προκαλεί εκτεταμένες ζημιές στην παραγωγή και απειλεί άμεσα το εισόδημα εκατοντάδων αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων της περιοχής.
Πρωτοφανής έξαρση περονοσπόρου στην περιοχή Παγγαίου
Ο περονόσπορος αποτελεί μία από τις σοβαρότερες ασθένειες της αμπέλου και προσβάλλει τα φύλλα, τις ταξιανθίες και τους καρπούς, προκαλώντας σημαντική έως και ολοκληρωτική απώλεια παραγωγής. Η ανάπτυξη και η εξάπλωσή του ευνοούνται ιδιαίτερα από τη συνύπαρξη συχνών βροχοπτώσεων, υψηλής σχετικής υγρασίας και ήπιων θερμοκρασιών.
Κάθε νέα βροχόπτωση δημιουργεί νέες μολύνσεις, ενώ η παρατεταμένη παρουσία υγρασίας στα φυτικά όργανα επιτρέπει τη συνεχή αναπαραγωγή και εξάπλωση του παθογόνου.
Η αντιμετώπιση του περονοσπόρου βασίζεται κυρίως σε προληπτικές εφαρμογές φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα των ψεκασμών προϋποθέτει την ύπαρξη κατάλληλων καιρικών συνθηκών και επαρκών χρονικών διαστημάτων μεταξύ των βροχοπτώσεων. Όταν οι βροχές είναι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες, το προστατευτικό αποτέλεσμα των ψεκασμών μειώνεται σημαντικά ή ακόμη και μηδενίζεται, ενώ καθίσταται πρακτικά αδύνατη η έγκαιρη επανάληψη των επεμβάσεων.
Τα στοιχεία των μετεωρολογικών σταθμών επιβεβαιώνουν τις ακραίες συνθήκες
Τα συμπεράσματα αυτά τεκμηριώνονται από τα στοιχεία του δικτύου πιστοποιημένων αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (meteo.gr), οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι στη Νέα Πέραμο, στον Πλατανότοπο και στο Ορφάνι του Δήμου Παγγαίου.
Συγκεκριμένα:
• Στον μετεωρολογικό σταθμό της Νέας Περάμου καταγράφηκε συνολική βροχόπτωση 53,4 mm τον Μάιο, αυξημένη κατά 104,6% σε σχέση με τον πολυετή μέσο όρο των 26,1 mm, καθώς και 33,0 mm κατά το διάστημα 1–19 Ιουνίου, ποσότητα αυξημένη κατά 21,3% σε σχέση με τον πολυετή μέσο όρο του μήνα. Επιπλέον, καταγράφηκαν 13 ημέρες βροχόπτωσης τον Μάιο, 9 ημέρες βροχόπτωσης μέχρι τις 19 Ιουνίου και συνολικά 46 ημέρες με σχετική υγρασία άνω του 80%.
• Στον μετεωρολογικό σταθμό του Πλατανότοπου καταγράφηκε συνολική βροχόπτωση 46,2 mm τον Μάιο, αυξημένη κατά 77,0% σε σχέση με τον πολυετή μέσο όρο, ενώ κατά το διάστημα 1–19 Ιουνίου καταγράφηκαν 37,0 mm βροχής, ποσότητα αυξημένη κατά 36,0% σε σχέση με τον πολυετή μέσο όρο του μήνα. Παράλληλα, καταγράφηκαν 13 ημέρες βροχόπτωσης τον Μάιο, 10 ημέρες βροχόπτωσης μέχρι τις 19 Ιουνίου και συνολικά 50 ημέρες με σχετική υγρασία άνω του 80%.
• Στον μετεωρολογικό σταθμό του Ορφανίου καταγράφηκε συνολική βροχόπτωση 39,2 mm τον Μάιο, αυξημένη κατά 50,2% σε σχέση με τον πολυετή μέσο όρο, ενώ μέχρι τις 19 Ιουνίου είχε ήδη καταγραφεί το 95,6% της μέσης βροχόπτωσης ολόκληρου του μήνα Ιουνίου. Επιπλέον, καταγράφηκαν 14 ημέρες βροχόπτωσης τον Μάιο, 7 ημέρες βροχόπτωσης μέχρι τις 19 Ιουνίου και συνολικά 48 ημέρες με σχετική υγρασία άνω του 80%
Η φετινή ζημιά δεν οφείλεται σε αμέλεια των παραγωγών
Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι κατά το δίμηνο Μαΐου – Ιουνίου 2026 επικράτησαν εξαιρετικά υγρές και ασυνήθιστα ασταθείς καιρικές συνθήκες σε ολόκληρη την αμπελουργική ζώνη του Δήμου Παγγαίου.
Οι συνεχείς βροχοπτώσεις, η μεγάλη συχνότητα ημερών με υψηλή σχετική υγρασία και η παρατεταμένη διάρκεια των ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη του παθογόνου δημιούργησαν μία κατάσταση συνεχούς μόλυνσης και αναμόλυνσης των αμπελώνων.
Σύμφωνα με τον ισχύοντα Κανονισμό Ασφάλισης του ΕΛΓΑ, οι ζημιές από περονόσπορο δεν αποζημιώνονται, καθώς θεωρείται ότι η ασθένεια μπορεί, υπό φυσιολογικές συνθήκες, να αντιμετωπιστεί με την εφαρμογή των κατάλληλων φυτοπροστατευτικών μέτρων.
Ωστόσο, στο παρελθόν έχουν υπάρξει κατ’ εξαίρεση αποζημιώσεις ή κρατικές ενισχύσεις λόγω περονοσπόρου, κυρίως μέσω προγραμμάτων Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΠΣΕΑ) ή ad hoc κρατικών ενισχύσεων κατόπιν έγκρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όταν αποδείχθηκε ότι οι ζημιές συνδέονταν άμεσα με ακραίες καιρικές συνθήκες που κατέστησαν πρακτικά αδύνατη την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ασθένειας.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι κατ’ εξαίρεση αποζημιώσεις και κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για τις ζημιές από περονόσπορο του έτους 2011 στις αμπελουργικές περιοχές της Κρήτης, της Λήμνου και της Εύβοιας, όπου αναγνωρίστηκε ότι η έκταση των ζημιών και οι ιδιαίτερες κλιματικές συνθήκες υπερέβαιναν τα συνήθη δεδομένα και δικαιολογούσαν την ενεργοποίηση έκτακων μέτρων στήριξης των παραγωγών.
Αίτημα για έκτακτες αποζημιώσεις και μέτρα στήριξης
Η περίπτωση του Δήμου Παγγαίου παρουσιάζει αντίστοιχα χαρακτηριστικά, καθώς τα στοιχεία των πιστοποιημένων μετεωρολογικών σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών τεκμηριώνουν την επικράτηση ακραίων καιρικών συνθηκών, με παρατεταμένες βροχοπτώσεις και υψηλή σχετική υγρασία, οι οποίες δημιούργησαν συνθήκες συνεχούς μόλυνσης και αναμόλυνσης των αμπελώνων και κατέστησαν και καθιστούν ανεπαρκή, ακόμη και την ορθή εφαρμογή των προβλεπόμενων φυτοπροστατευτικών μέτρων.
Για τον λόγο αυτό, κρίνεται απολύτως εύλογη η εξέταση της δυνατότητας λήψης αντίστοιχων έκτακτων μέτρων στήριξης και κατ’ εξαίρεση αποζημίωσης των πληγέντων παραγωγών του Δήμου Παγγαίου. Ως εκ τούτου, η φετινή ζημία δεν μπορεί να αποδοθεί σε πλημμελή φυτοπροστασία ή σε αμέλεια των παραγωγών, αλλά συνδέεται άμεσα με ένα εξαιρετικό και μη αντιμετωπίσιμο κλιματικό γεγονός.
Για τους λόγους αυτούς, ζητούμε να εξεταστεί η δυνατότητα λήψης έκτακτων μέτρων στήριξης και η κατ’ εξαίρεση αποζημίωση των πληγέντων αμπελουργών του Δήμου Παγγαίου.
Μελέτη με επιστημονική τεκμηρίωση από τα Κέντρα «Μητρούσης»
Η μελέτη με τίτλο:
«Μελέτη τεκμηρίωσης μη δυνατότητας καταπολέμησης περονοσπόρου στις αμπελοκαλλιέργειες του Δήμου Παγγαίου – Ανάλυση των αιτιών, εκτίμηση των επιπτώσεων και προτάσεις διαχείρισης της προσβολής» εκπονήθηκε από ομάδα γεωπόνων και επιστημόνων:
- Μητρούσης Ιωάννης – Msc Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος, Γεωργικός Σύμβουλος
- Γιαμούρογλου Μαρία – Msc Γεωπόνος, Γεωργικός Σύμβουλος
- Υψηλόπουλος Παύλος – Msc Γεωπόνος, Γεωργικός Σύμβουλος
- Παρασκευά Μόρφω – Msc Γεωπόνος, Γεωργικός Σύμβουλος
- Τσαλίκη Σταυρούλα – Msc Γεωπόνος, Γεωργικός Σύμβουλος
- Ζουμπλιός Γεράσιμος – Επιτηρητής Μετεωρολογικών Σταθμών
Η τεκμηρίωση αυτή αποτελεί τη βάση για το αίτημα στήριξης των αμπελουργών του Παγγαίου, οι οποίοι αντιμετωπίζουν μία από τις δυσκολότερες καλλιεργητικές περιόδους των τελευταίων ετών.
Δείτε ολόκληρη τη σχετική μελέτη ΕΔΩ.
πηγή: thessalikigi.gr
