Τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης για τα τραγικά γεγονότα του Αυγούστου του 1944 και την εν ψυχρώ εκτέλεση κατοίκων στο Κρυονέρι Καβάλας από τα βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής, αναδεικνύει με ανάρτησή του ο ιστορικός αναλυτής Κώστας Παπακοσμάς.
Επιμνημόσυνη δέηση τελέστηκε την Κυριακή 9 Αυγούστου 2026 στο Κρυονέρι Καβάλας, με σκοπό να τιμηθεί η μνήμη των ανθρώπων που δολοφονήθηκαν από τα βουλγαρικά στρατεύματα κατά τη διάρκεια της Κατοχής.
Ο ιστορικός αναλυτής Κώστας Παπακοσμάς, μέσα από διαδικτυακή του παρέμβαση, αναφέρθηκε στο χρονικό της τραγωδίας της 10ης Αυγούστου 1944, παραθέτοντας ονόματα των θυμάτων αλλά και όσων κατάφεραν να διαφύγουν από τα βουλγαρικά πυρά.
Όπως σημείωσε ο ίδιος, μεταφέροντας απόσπασμα από παλαιότερη ομιλία του, οι στρατιώτες κατοχής συγκέντρωσαν τους κατοίκους και τους οδήγησαν στα γύρω υψώματα, όπου και εκτέλεσαν πέντε εξ αυτών.
Παράλληλα, ο κύριος Παπακοσμάς έκανε ειδική αναφορά στο μνημείο που έχει στηθεί στον τόπο της θυσίας από το 1996, το οποίο φιλοτεχνήθηκε από τον Θάσιο γλύπτη Κώστα Λόβουλο, υπογραμμίζοντας ότι η αρχική ιδέα για την ανέγερσή του ανήκε στον Θεμιστοκλή Μαυρίδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1980.
Αναλυτικά, η σχετική ανάρτηση του Κώστα Παπακοσμά αναφέρει τα εξής:
«Η ιστορία ενός τόπου διατηρείται ζωντανή όταν οι άνθρωποί του δεν ξεχνούν. Την Κυριακή 9 Αυγούστου 2026 πραγματοποιήθηκε επιμνημόσυνη δέηση υπέρ αναπαύσεως των ανθρώπων που εκτελέστηκαν κατά τη διάρκεια της Βουλγαρικής κατοχής στο Κρυονέρι Καβάλας.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από την τοπική Κοινότητα Κρυονερίου και τον Ποντιακό - Πολιτιστικό Σύλλογο Κρυονερίου “Ο ΑΚΡΙΤΑΣ”. Η παρουσία όλων όσων βρεθήκαμε στον τόπο θυσίας των αδικοχαμένων συμπατριωτών μας αποτέλεσε ελάχιστο φόρο τιμής σε όσους θυσιάστηκαν και έμπρακτη απόδειξη ότι η ιστορική μνήμη παραμένει ζωντανή! - Αιωνία τους η μνήμη.
Πριν ένα χρόνο καλεσμένος της τοπικής κοινότητας Κρυονερίου και του προέδρου της Γιώργου Τσοτσόπουλου μίλησα για την διαχρονική ιστορία του Κρυονερίου αλλά και για το τραγικό γεγονός της δολοφονίας των κατοίκων του, τον Αύγουστο του 1944. Ένα μικρό απόσπασμα από την ομιλία εκείνη στη συνέχεια: “ Θυμόμαστε και Τιμούμε..
Τιμούμε και θυμόμαστε τις γενιές εκείνες, που κάτω από αντιξοότητες, πολέμους και καταστροφές δεν δείλιασαν αλλά πέτυχαν πολλά, κληροδοτώντας στις νέες γενιές το μεράκι για την αγάπη και πρόοδο αυτού του τόπου.
Θυμόμαστε τους αδικοχαμένους Ήρωες της 10ης Αυγούστου 1944 , που δολοφονήθηκαν από τα Βουλγαρικά φασιστικά στρατεύματα κατοχής, κλίνουμε ευλαβικά το γόνυ στην μνήμη τους. Αναμφισβήτητα ο καλύτερος τρόπος να ξεχάσουμε .. είναι να θυμόμαστε.. Ήταν Παρασκευή 10η Αυγούστου 1944 και οι Βούλγαροι στρατιώτες και αξιωματικοί του στρατού κατοχής φθάνουν στο Κρυονέρι, οι ήσυχοι κάτοικοι του, με τρόμο τους βλέπουν και κλείνονται στα σπίτια τους πολλοί είναι στα χωράφια του κάμπου, κάποιοι στην Καβάλα και κάποιοι προσπαθούν να δουν τι συμβαίνει.
Με εντολή των κατακτητών, σχεδόν όλοι οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στην αυλή του σχολείου. Η πρόθεση των Βουλγάρων είναι να σκοτώσουν… Αναζητούν το κατάλληλο σημείο, αυτό είναι τα γύρω υψώματα, εκεί προσπαθούν με φωνές και βία να οδηγήσουν όσο το δυνατόν περισσότερους κατοίκους. Όσοι μπορούν στην μαρτυρική αυτή πορεία, ξεφεύγουν μέσα στην πυκνή βλάστηση.
Με την βία και με φωνές οδηγούνται στην περιοχή…., όλοι νιώθουν ότι κάτι θα συμβεί.. όμως με καρτερικότητα και θάρρος αντιμετωπίζουν τους βάρβαρους κατακτητές. Προ στιγμή πιστεύουν ότι είναι μια πράξη εκφοβισμού και επίδειξη δύναμης από τους άνδρες του Βουλγαρικού στρατού, ειδικά όταν ακούν την εντολή να … φύγουν προς το βουνό, αφού τους είχαν συγκεντρώσει σε μια μικρή πλαγιά.
Μάταιες οι ελπίδες … οι Βούλγαροι μερικά δευτερόλεπτα μετά και ενώ οι άτυχοι συμπατριώτες μας κινούν να φύγουν, δίνουν εντολή στον χειριστή του πολυβόλου να τους σκοτώσει.. Οι Ιωάννης Ανδρεάδης ετών 50 , Δημήτρης Μοσχοφίδης ετών 45, Σταύρος Παπαδημητρίου ετών 30, Ευθύμιος Ταβιτίδης ετών 34 , Γιώργος Λαζαρίδης, μόλις 16 χρόνων, πέφτουν νεκροί. Καταφέρνουν να διαφύγουν από την δολοφονική πράξη των Βουλγάρων, οι Κωνσταντίνος Γεωργιάδης, Σάββας Μελισσόπουλος και Χαράλαμπος Πριονίδης.
Η περιγραφή του αειμνήστου Θαλή Τσιρίδη είναι συγκλονιστική αφού όπως είπε στον Γιώργο Σιδηρόπουλο, όταν ήταν πεσμένος στην ρεματιά ήρθε δίπλα του ένας Βούλγαρος στρατιώτης, τον οποίο είχαν στείλει να ψάξει να βρει, αν είχε διαφύγει κανείς από τα δολοφονικά πυρά τους… στρατιώτης και Τσιρίδης κοιταχθήκανε στα μάτια ….και ο στρατιώτης πυροβόλησε μεν, τραυματίζοντας τον, όχι όμως για να τον σκοτώσει…
Ένα λιτό και απέριττο μνημείο που από το 1996 βρίσκεται στον χώρο, της θυσίας, μας θυμίζει το τραγικό γεγονός. Δεν ξεχνούμε.. τιμούμε και υποκλινόμαστε στην θυσία των προγόνων μας.
Πρόθεσή μας δεν είναι να ξύσουμε παλιές πληγές, που ούτως ή άλλως επουλώθηκαν από το μεγάλο χρονικό διάστημα που πέρασε από τα πέτρινα εκείνα χρόνια.
Είναι ένας φόρος τιμής στους μυριάδες απλούς ανθρώπους, τους συγγενείς και τους γονείς μας, που βασανίστηκαν σκληρά εκείνη την περίοδο, πόνεσαν, έκλαψαν, έχασαν το βίος τους, αλλά έζησαν για να θυμούνται…!
Το 1996 η κοινότητα Κρυονερίου με πρόεδρο τον αείμνηστο Δημήτρη Μπασδάνη αποφάσισε την τοποθέτηση μνημείου για να τιμήσει την μνήμη των αδικοχαμένων κατοίκων του χωριού. Το σημείο ήταν γνωστό στους κατοίκους, τότε υπήρχαν στην ζωή και πολλοί που είχαν ζήσει την φρίκη των ημερών εκείνων.
Δημιουργός του μνημείου ο Θάσιος γλύπτης Κώστας Λόβουλος. Σε μάρμαρο είναι χαραγμένα στοιχεία θύμησης, ειρήνης και συμφιλίωσης. Δυο όπλα δεμένα με αλυσίδα και κλειδαριά αποτρέπουν τον πόλεμο ένα περιστέρι με ένα κλαδί ελιάς αλλά και κλαδιά δάφνης συνθέτουν τα χαρακτικά του στοιχεία, όπως και αρχαιοελληνικοί κίονες.
Μπροστά από το μνημείο μια μαρμάρινη πλάκα με τα ονόματα των ένδοξων νεκρών αλλά και αυτών διασώθηκαν. Δίπλα στο μνημείο που έχει επένδυση από τοπική πέτρα η Ελληνική σημαία. Το μνημείο έγινε, τότε με την καθοριστική συμβολή των Α. Αρχοντίδη και Δ. Τσαυλού”. Την Κυριακή 9 Αυγούστου 2026 πληροφορήθηκα από την κόρη του αειμνήστου Θεμιστοκλή Μαυρίδη ότι η αρχική ιδέα για την δημιουργία του μνημείου ήταν του πατέρα της, στα μέσα της δεκαετίας του 1980 υποβάλλοντας σχετικό αίτημα στην τότε κοινότητα αλλά και στην Νομαρχία Καβάλας, χρειάστηκαν να περάσουν σχεδόν δέκα χρόνια και επι προεδρίας Δημήτρη Μπασδάνη το μνημείο έγινε κατόπιν εγκρίσεως του τότε Νομάρχη Καβάλας Γιάννη Καρατζιώτη.
