γράφει ο
Γιώργος Λεκάκης
Ξεπουλιέται ένα… πολύ σπάνιο αστρονομικό νόμισμα με Διόνυσο και Ηρακλή, από Θάσο-Θράκη!
Ένα νόμισμα, απομίμηση αυτών της Θάσου, κάπου από την αρχαία Θράκη, προφανώς θασίτικης αποικίας, κάπου στα τέλη του 2ου – 1ου αιώνα π.Χ.
Είναι ένα ασημένιο τετράδραχμο διαμέτρου 37 χλστ., βάρους 15,10 γραμμ., 11 h). Κεφαλή του θεού Διονύσου προς τα αριστερά, δοσμένη με πολύ αφηρημένη «μοντέρνα» γλυπτική άποψη, ακόμη και για σήμερα. Φορά στεφάνι από κισσό.
Αλλά από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια «παραμορφωμένη» γραφή. Μια εικόνα, γεμάτη σφαιρίδια – ένα σύμπαν αστεριών. Μέσα σε αυτά, απεικονίζεται ο Ηρακλής, ανάμεσά τους, σαν να χορεύει, με τα χέρια ανοιχτά, με μαχαίρι ή ρόπαλο στην μέση, και να κρατά ράβδο με το δεξί χέρι. Το ραβδί είναι ο Αστερισμός του Όφεως. Ξεχωρίζουν 4 κύριοι αστέρες – πλανήτες. Παριστάνονται σαν σφαιρίδια μέσα σε δακτυλίους στον γενικό αστρόχωρο. Ίσως και να είναι ο αστρονόμος Ορφέας.
Πολύ σπάνιο νόμισμα. Δυσερμήνευτο.
Ποιάς αρχαίας ελληνικής πόλεως είναι; Άγνωστον…
Η Θάσος ήταν τόσο σπουδαία και πλουσία, που θασίτικου τύπου νομίσματα συναντούμε σε όλην την Βαλκανική και μάλιστα με ελληνική γραφή.
Στην Θάσο υπήρχε ναός του Ηρακλή – Ηρακλείον. Ο Ηρακλής είναι σύνηθες θέμα στα νομίσματα της Θάσου:
- 4ου αι. π.Χ. σε χάλκινο ως τοξότης – βλ. Αρχαιολογικό
Μουσείο Θάσου.
- 390 π.Χ, πάλι ως τοξότης και την επιγραφή ΘΑΣΙΟΙ.
- 2ου αι. π.Χ. αργυρό τετράδραχμο με τις επιγραφές
ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, ΣΩΤΗΡΟΣ και ΘΑΣΙΩΝ απεικονίζει γυμνό τον Ηρακλή, με το κεφάλι προς τα αριστερά. Στηρίζει το δεξί του χέρι στο κάθετο ρόπαλο. Στον αριστερό του βραχίονα έχει κρεμασμένη λεοντή. Στηρίζει το χέρι του στον μηρό.
Ανάμεσα στο σώμα του Ηρακλή και το ρόπαλο διαβάζουμε τον αριθμό 66 (διάμετρος 32 χλστ. βάρος 15,1 γραμ.).
- να τοξεύει, με λεοντή, σε έγκοιλο τετράγωνο.
Όπως και ο θεός Διόνυσος:
- 6ος – 5ος αι. π.Χ. Οι αρχαιότεροι στατήρας της Θάσου,
εικονίζουν θέματα σχετικά με την λατρεία του Διόνυσου, Σειληνών, κλπ. με την πίσω όψη τετράπτερο μύλο ή γοργόνα.
- 380 π,Χ. μισός στατήρ ή δραχμή, χρυσός, με γενειοφόρο
κεφαλή Διονύσου με στεφάνι κισσού και γραφη ΘΑΣΙΟΝ.
390 π.Χ., του 180 π.Χ.
- 2ος αι. π.Χ. αργυρό τετράδραχμο με τον Διονυσο σε
νεαρή ηλικία. Φορά κορδέλλα στο μέτωπο. Είναι κισσοστεφανωμένος και στολισμένος με δύο ανθοδέσμες. Η κόμη είναι πιασμένη πίσω. Δυο μπούκλες κρέμονται στον σβέρκο…
Γιατί τα αναφέρω όλα αυτά;
Μα διότι ξεπουλιέται στην δημοπρασία του Οίκου Nomos Ζυρίχης στην Ελβετία, που θα γίνει 3.5.2026 και στην οποία δημοπρατούνται 580 (!!!) ελληνικά νομίσματα!
Προέρχεται λένε από την Συλλογή CG και από την Συλλογή H. και H. Lanz (Roma e61, 22.8.2019, 52, ex Lanz 18, 13.5.1980,8).
