γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Φίλοι συμπολίτες, αναρτώ φωτογραφία από την περιοχή του Καρνάγιου κάτω από τις Καμάρες.
Το πρώτο καφενείο στο σημείο αυτό ήταν σε μια παράγκα και το είχε ο Βασίλης Βουλγαράκης το 1927, παππούς του αειμνήστου φίλου μου, Βασίλη Βουλγαράκη, στη μνήμη του οποίου αφιερώνω την ανάρτηση αυτή, μια και ο ίδιος μου είχε πει κατά καιρούς, πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία για την περιοχή αυτή.
Στην φωτογραφία διακρίνεται η έντονη δραστηριότητα γύρω από την ναυπήγηση ή επισκευή σκαφών, πολλές είναι οι βάρκες και τα αλιευτικά που βρίσκονται στο χώρο.
Φίλοι μου συμπολίτες με έχουν περιγράψει με κάθε λεπτομέρεια την διαχρονική εικόνα στο σημείο, μετά μαστόρια τους τεχνίτες καραβομαραγκούς που “έχτιζαν” γερά σκαριά αλλά και τις πολλές άλλες δραστηριότητες που υπήρχαν γύρω από το Καρνάγιο, Καλαφατιά, Ναυπηγείο, όπως το έλεγαν.
Ο Σίμος Μαμτσαδέλης μου εξιστόρησε για την μικρή βιοτεχνία που κατασκεύαζε τα κασάκια για τα ψάρια, τις γνωστές ψαροκασέλες, για την παρουσία του εμβληματικού Μοσχάτου και των συνεργατών του που άφησαν το αποτύπωμά τους στην κατασκευή σκαφών. Την ζωή που υπήρχε στα μηχανουργεία στην ίδια περιοχή.
Έμαθα από μεγάλους στην ηλικία συμπολίτες μου, που και αυτοί είχαν ακούσματα από τους γονείς τους ότι με την έλευση των προσφύγων το 1922 δημιουργήθηκαν εκεί, δίπλα στην θάλασσα και πολλά προσφυγικά καταλύματα.
Ερευνώντας για το συγκεκριμένο σημείο έχω εντοπίσει ότι υπάρχουν πολλές φωτογραφίες που είναι τραβηγμένες στη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής 1941 - 1944 από την κατασκευή πλοίων.
Όλα αυτά τα στοιχεία, για το καρνάγιο και την ναυπήγηση πλοίων, την ζοφερή εκείνη περίοδο, υπάρχουν στη ναυτική σχολή- μουσείο της Βάρνας.
Ο καλός μου φίλος Ελευθέριος Παπαγιαννάκης μου είπε ότι αυτή η έγχρωμη εικόνα του καρνάγιου είναι το 1984-85 και στο βάθος είναι το μεγάλο δυίστιο κότερο…και όπως γνωρίζεται όλες οι αναρτήσεις μου ..συνοδεύονται από προτάσεις ανάδειξης των χώρων σήμερα.
Είχα γράψει στο παρελθόν για την προοπτική ..δημιουργίας στην Καβάλα , τόσο για την μαθητεία, στους χώρους του κτηρίου του ΟΑΕΔ Καβάλας, όσο και για την πρακτική άσκηση (τους χώρους του Καρνάγιου Καβάλας όπου υπάρχουν σχετικά κτίσματα μέσα σε αυτό) ..σχολής Καραβομαραγκών.
Η οργανωμένη δομή μαθητείας, θα συμβάλει στη διαφύλαξη και ανάδειξη της ξυλοναυπηγικής τέχνης, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας εξειδικευμένου προσωπικού.
Η διάσωση της ξυλοναυπηγικής τέχνης και παράδοσης και η αναγέννησή της μέσα σε ένα εκσυγχρονιστικό πλαίσιο είναι άμεσα συνυφασμένη με την πολιτιστική ταυτότητα ενός Έθνους ναυτικού, όπως το ελληνικό. Για χιλιετίες τα ξύλινα σκαριά συνδέθηκαν με όλες τις μικρές και τις μεγάλες στιγμές ενός λαού θαλασσινού με μοναδική παράδοση στη ναυτοσύνη, στη ναυπηγική και τις ναυτικές τέχνες.
Θα προσθέσω ότι στην Καβάλα η παλαιότερη μαρτυρία για τα ναυπηγεία υπάρχει από το 1591. Βέβαια ελάχιστα γνωρίζουμε για τους οθωμανικούς ταρσανάδες. Είναι όμως βέβαιο ότι η πόλη διέθετε χώρους για τον ελλιμενισμό, την επισκευή, τη συντήρηση και τη ναυπήγηση σκαφών.
Σύμφωνα με τον περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή, στα μέσα του 17ου αιώνα, η πόλη διέθετε τρεις ταρσανάδες, οι θέσεις τους δεν έχουν εντοπιστεί. Πιθανώς να βρίσκονταν μέσα στον όρμο της συνοικίας της Παναγίας. Φωτογραφίες του 1890-1920 αποθανατίζουν ένα μικρό ταρσανά, με αποβάθρα και αποθήκες, στο σημερινό Καρνάγιο.
Σήμερα το καρνάγιο φιλοξενεί μόνο μια ναυπηγοεπισκευαστική επιχείρηση που βασική της δραστηριότητα είναι η συντήρηση ξύλινων και πλαστικών σκαφών.
Επίσης στον συγκεκριμένο χώρο που δημιουργήθηκε από την απομάκρυνση των υλικών από τις ..παρελθόν – πλέον αποθήκες του Δήμου Καβάλας, η κατεδάφιση έγινε πριν μερικά χρόνια, να απεικονίζεται σε έναν .. τοίχο όλη η διαχρονική πορεία του σημείου αυτού της πόλης θα μπορούσε να γίνει η εξιστόρηση και σε ψηφιακή μορφή …
Πριν 51 χρόνια στις 22 Αυγούστου του 1975 με υπουργική απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού (Υπουργός Κωνσταντίνος Τσάτσος) χαρακτηρίζονταν μια σειρά μνημείων και τόπων στην Καβάλα ως ιδιαίτερου φυσικού κάλους.
Στην δημοσίευση στο φύλλο της εφημερίδας της Κυβέρνησης αναγράφονται μεταξύ των άλλων σημείων και τα εξής: “
“Χαρακτηρίζομεν ως τόπον ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και ως ιστορικόν τόπον υπαγόμενον εις την κατηγορίαν των καλλιτεχνικών και ιστορικών μνημείων και οικοδομημάτων παλαιοτέρων του 1830, την χερσόνησον της πόλεως Καβάλας την γνωστήν υπό το όνομα "Παναγία" και οριζομένην από βορρά δια της οδού Κουντουριώτου και της πλατείας Νικοτσάρα και εκείθεν δια νοητής γραμμής συνεχιζομένης προς ανατολάς δια του νοτίου μέρους των ναυπηγείων μέχρι της θαλάσσης.
Το ιδιαίτερον φυσικόν κάλλος της εν λόγω λοφώδους χερσονήσου έγκειται εις την μορφολογίαν του εδάφους της και της βραχώδους ακτής της, η δε ιστορική σπουδαιότης της έγκειται εις το ότι από αρχαιοτάτων χρόνων απετέλεσε τον πυρήνα της πόλεως Καβάλας και σχετίζεται αμέσως με την ιστορίαν της κατά τους αρχαίους και βυζαντινούς χρόνους, ως και κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας”.
