γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Η 9η Ιουνίου καθιερώθηκε ως Διεθνής Ημέρα Αρχείων από το Διεθνές Συμβούλιο των Αρχείων τον Νοέμβριο του 2007, τιμώντας έτσι την ημέρα ίδρυσής του, υπό την αιγίδα της UNESCO στις 9 Ιουνίου 1948.
Στόχος του εορτασμού είναι η ευαισθητοποίηση της διεθνούς κοινότητας αναφορικά με την πολιτισμική σπουδαιότητα των αρχείων, την διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτά και την προώθηση και προβολή των συλλογών τους.
Μετέχοντας στον … εορτασμό της ημέρας αυτής γυρίζω το χρόνο πίσω στα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια, το 1945, στην αγαπημένη μας πόλη την Καβάλα.
Τον Ιούνιο του 1945 σταθμεύει μια στρατιωτική δύναμη Άγγλων, η οποία στο μεγαλύτερο μέρος της στελεχώνεται από Ινδούς στρατιώτες.
Είναι η Royal Sussex Regt, 4th Indian Div. Στις 9 Ιουνίου 1945 η μονάδα αυτή βρίσκεται ήδη στην Καβάλα. Σήμερα ..οι απόγονοι των αξιωματικών και στρατιωτών, τότε αναρτούν και δημοσιεύουν φωτογραφίες των δικών τους ανθρώπων στην Καβάλα.
Ο καλός μου φίλος Στράτος Αδάμ με είπε ότι την εποχή εκείνη, της παρουσίας των Άγγλων στην Καβάλα, ..”κυκλοφόρησε” και ένα τραγουδάκι που έλεγε στην αρχή του .. “τωρα ήρθαν Εγγλεζάκια με κοντά παντελονάκια και από πίσω τους ένα σύνταγμα Ινδούς..”.
Ο Άγγελος Παπαβέργος μου έγραψε: “ Ο πατέρας μου, έλεγε ένα περιστατικό μ' αυτούς τους στρατιώτες όταν, έπαιζε στον κινηματογράφο "Αττικόν" μια πολεμική ταινία με τους Άγγλους στην Ινδία.
Και επειδή ως γνωστό νικούσαν πάντα οι Άγγλοι ένας από τους Ινδούς τσατίστηκε, πήρε το “tomson” και γάζωσε την οθόνη”. O Γιάννης Τζανίδης συμπληρώνοντας τα γραφόμενα του Αγγέλου Παπαβέργου μου έγραψε: “Το περιστατικό όπως μου το αφηγήθηκε ο Κώστας Μπότας νεαρός μηχανικός στο "Αττικόν".. λίγες μέρες μετά την αποχώρηση των Βουλγάρων, η πόλη άρχισε να ξαναβρίσκει τους ρυθμούς της.
Στο "Αττικόν" είχαν κρύψει από τους Βουλγάρους, οι υπάλληλοι, 2-3 ταινίες κάτω από τη σκηνή. Έβγαλαν μία με τίτλο "Ο Γκαγκαντίν". Ήταν ήρωας Ινδός Αγγλόφιλος που πρόδωσε στους Άγγλους ένα τάγμα Ινδών που είχε κινηθεί εναντίον τους, στην Ινδία όπου οι Άγγλοι ήταν κατακτητές.
Ο Γκαγκαντίν ήταν μισητός για τη πράξη του αυτή στους Ινδούς, αγαπητός όμως στους Άγγλους που είχαν γυρίσει σε ταινία την πράξη του αυτή. Αυτή η κόπια βρέθηκε τότε κρυμμένη και τις πρώτες μέρες μετά την αποχώρηση των Βουλγάρων θέλησαν να την προβάλλουν.
Έβαλαν διαφήμιση την Τρίτη ότι την Πέμπτη θα λειτουργήσει και πάλι το "Αττικόν" με την ταινία του Γκαγκαντίν. Οι Ινδοί που ήταν στη πόλη μας, ως Άγγλοι στρατιώτες, διαμαρτυρήθηκαν στον ιδιοκτήτη του "Αττικόν" και τον απείλησαν να μην την προβάλλει.
Ο ιδιοκτήτης πήγε στον Άγγλο επικεφαλής και του ανέφερε τις απειλές. Του απάντησε να μην φοβάται και να προβάλλει κανονικά την ταινία. Την πέμπτη πράγματι μπήκαν στην αίθουσα Άγγλοι (Ινδοί στην καταγωγή) στρατιώτες και ένας άνοιξε πυρ μέσα στην αίθουσα. Σκοτώθηκαν τότε 5-6 άτομα. Έγιναν συλλήψεις Ινδών που τους έκλεισαν στο Στρατόπεδο Ασημακόπουλου.
Ο Άγγλος επικεφαλής πήρε τους δύο υπαλλήλους του κινηματογράφου την επόμενη μέρα για αναγνώριση ενόχων. Ο 18χρονος που ήταν στην είσοδο (στον έλεγχο εισιτηρίων) αφού του φόρεσαν κουκούλα πήγε και αναγνώρισε αυτούς που πέρασαν στην αίθουσα. Έβαλαν τους δυο υπαλλήλους στο τζιπ για να τους επιστρέψουν.
Φεύγοντας άκουσαν πυροβολισμούς όπλων από το απόσπασμα των Άγγλων. Μάλλον σκότωσαν επιτόπου τους ενόχους...” Ο Παναγιώτης Χατζηεμμανουήλ με πληροφόρησε ότι : “Ένα αγγλικό βαπόρι έφερε αρκετούς Ινδούς στο Λιμένα-Θάσου οι οποίοι κατέλυσαν στην καπναποθήκη του Γρηγοριάδη μετέπειτα ξενοδοχείο ΑΜΦΙΠΟΛΙΣ του Σούλτου. Αν και πάρα πολύ μικρός η άφιξη τους έμεινε χαραγμένη στη μνήμη μου, μάλιστα θυμάμαι και ποια τους υποδέχθηκε με τραγούδι, όλο το Χωριό είχε να κάνει με τους Ινδούς.
Oι Ινδοί φορούσαν σαρίκια και κοντά παντελόνια, είχαν μαζί τους κάποια ζώα σαν μεγάλα πρόβατα, δεν έμειναν μεγάλο διάστημα.
Ένας Ινδός γιατρός παντρεύτηκε μια συγγενή μας πανέμορφη και την πήρε στην Ινδία εκεί η κοπέλα έμαθε ότι ήταν γιος μαχαραγιά πάμπλουτος έκαναν τρία κορίτσια που ερχόταν κάθε καλοκαίρι στη Θάσο ήταν φίλες της αδελφής μου”.”
Ο Δημήτρης Χατζηχρήστου, ο αγαπημένος μου κουμπάρος με έγραψε ..: “Είσαι σίγουρος Κώστα ότι οι φωτογραφίες σχετίζονται με τους Ινδούς ;;; Από τις ιστορίες που μου έλεγε ο πατέρας μου, τους αποκαλούσε... "σαρικάδες". Δεν βλέπω κανένα, να φοράει σαρίκι. Μου έλεγε ότι φορούσαν αγγλικές στολές με κοντά παντελονάκια, όπως λέει κι ο Στράτος Αδάμ , αλλά στο κεφάλι φορούσαν το γνωστό ινδικό σαρίκι κι όχι δίκοχα ή μπερέδες.
Επίσης μου έλεγε ότι έπιναν πολύ και... "κάπνιζαν" πολύ. Είχε μάλιστα και μια προσωπική ιστορία κατεβαίνοντας την 7ης Μεραρχίας με ένα γάιδαρο φορτωμένο ζαρζαβάτια και του τον πάτησε ένας "μαστουρωμένος", "σαρικάς" που οδηγούσε, μια αγγλική "καμήλα" (φορτηγά που χρησιμοποίησαν οι Εγγλέζοι στην Αφρική)”.
Ο Αχιλλέας Μερσίνογλου με είπε ότι θυμάται τις ριπές στην οθόνη του “Αττικόν” στην ταινία ΓΚΑΓΚΑΝΤΙΝ που έπιασε φωτιά. Το "στρατηγείο" τους ήταν το παλιό ξενοδοχείο “Τουρίστ”, μερικά τετράγωνα πιο εδώ από το γυμνάσιο θηλέων, που όμως οι σκοποί αντί για όπλο κρατούσαν χατζάρες.
Οι φωτογραφίες είναι από την κεντρική πλατεία, το χώρο του σημερινού Γηροκομείου της Φιλοπτώχου Αδελφότητας Κυριών Καβάλας αλλά και από επιθεώρηση της μονάδας στην Καβάλα.
