Μεγάλωσε ανάμεσα στα αρώματα από το Ούζο 14, το κονιάκ και τη ρετσίνα, μέσα στην ποτοποιία της προσφυγικής οικογένειάς του στην Καβάλα. Εκείνος ο νεαρός που αρχικά προοριζόταν για γιατρός προκειμένου να θεραπεύσει το παλιό τραύμα του παππού του, είναι σήμερα ένας κορυφαίος επιστήμονας που ρίχνει φως στα βαθύτερα μυστικά της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ο Αναγνώστης Αγελαράκης, καθηγητής Ανθρωπολογικής Αρχαιολογίας και Φυσικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Αντέλφι των Ηνωμένων Πολιτειών, διαβάζει το παρελθόν μέσα από τα οστά, όπως ακριβώς αποκαλύπτει η εμπεριστατωμένη συνέντευξη που παραχώρησε στη δημοσιογράφο Μαίρη Αδαμοπούλου και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Τα Νέα την Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2026.
Ο 70χρονος επιστήμονας, ένας διεθνώς αναγνωρισμένος βιοαρχαιολόγος, βλέπει στους σκελετούς μια μοναδική ευκαιρία να συνομιλήσει με το παρελθόν. Τα οστά και τα δόντια λειτουργούν για τον ίδιο ως το απόλυτο μαύρο κουτί του ανθρώπινου οργανισμού. Όπως εξηγεί ο ίδιος, ένας σκελετός μοιάζει με ανοιχτό βιβλίο που αποκαλύπτει εκ γενετής παθήσεις, κακώσεις, μολύνσεις, ακόμη και τον καρκίνο. Προδίδει άμεσα τη διατροφή, τη σκληρή χειρωνακτική εργασία, ακόμη και τη μορφολογία του εδάφους όπου περπατούσαν αυτοί οι άνθρωποι.
Η επιστημονική του διαδρομή κρύβει ανακαλύψεις που καθηλώνουν. Στο οχυρό του Πολύστυλου στα Άβδηρα απέδειξε πως ένας πολεμιστής του 14ου αιώνα επέζησε από ένα φρικτό κάταγμα επειδή ο χειρουργός εφάρμοσε πιστά την ιπποκρατική μέθοδο δέσμευσης της γνάθου με χρυσό νήμα. Στην αρχαία Ελεύθερνα της Κρήτης, συνεργαζόμενος στενά με τον γενικό διευθυντή του Μουσείου Ακρόπολης, Νίκο Σταμπολίδη, αποκάλυψε μια άγνωστη δυναστεία ιερειών στην ομηρική νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας.
Πρόσφατα μάλιστα αποκαταστάθηκε το πρόσωπο της γηραιότερης εξ αυτών, φέρνοντας την έρευνα στα δέκα σημαντικότερα αρχαιολογικά ευρήματα παγκοσμίως. Παράλληλα, στον Αποσελέμη της Κρήτης ταυτοποίησε σε νεαρό άτομο της έβδομης χιλιετίας π.Χ. τη δεύτερη αρχαιότερη περίπτωση χονδροβλαστώματος, μιας μορφής καρκίνου, σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ο δρόμος όμως από την επιχείρηση της Καβάλας μέχρι τη διεθνή ακαδημαϊκή καταξίωση δεν ήταν ευθύγραμμος. Στα χρόνια της δικτατορίας έφυγε για σπουδές Οικονομικών στην Αυστρία και κατόπιν βρέθηκε στη Σουηδία για να σπουδάσει Ιατρική. Μια επίσκεψη σε ένα μουσείο της Σουηδίας άλλαξε ριζικά την πορεία του. Τα αρχαία αγάλματα τον μαγνήτισαν, οδηγώντας τον να σπουδάσει κρυφά από την οικογένειά του κλασική αρχαιολογία και ευρωπαϊκή εθνολογία. Παράλληλα θήτευσε στο μεγαλύτερο μουσείο της Σουηδίας, το Νόρντισκα, αποκτώντας πολύτιμες γνώσεις ιατροδικαστικής και οστεολογίας.
Όταν εξέφρασε τη σκέψη να παραμείνει στο εξωτερικό για να αποφύγει τη στρατιωτική θητεία, η αυστηρή απάντηση του πατέρα του ότι η οικογένεια δεν υπήρξε ποτέ προδότης, τον έφερε πίσω στην Ελλάδα. Υπηρέτησε 28 μήνες στον στρατό, εκ των οποίων τους 14 στη Χίο. Εκεί, ο βυζαντινολόγος Χαράλαμπος Πένας του ζήτησε να αναλύσει οστεολογικά ευρήματα από τον ναό του Αγίου Ισιδώρου. Για τη δημιουργία του τεχνικού σχεδίου της μελέτης γνώρισε την Αργυρώ, φοιτήτρια τότε της Σχολής Καλών Τεχνών και σημερινή του σύζυγο εδώ και σχεδόν μισό αιώνα.
Η μακρόχρονη πορεία του Αναγνώστη Αγελαράκη εμπεριέχει και ιδιαίτερα έντονες στιγμές. Στο καστρόσπιτο των Αβδήρων, αφήνοντας ξεσκέπαστο τον σκελετό ενός ρωμαίου στρατιώτη με σοβαρό τραύμα στο πρόσωπο, προκάλεσε την εμφάνιση του νεκρού στον ύπνο της συζύγου του, όπου της ζήτησε να καλυφθεί. Έκτοτε, η κάλυψη των οστών και ο απόλυτος σεβασμός στο σκελετικό υλικό αποτελούν απαράβατο κανόνα που μεταδίδει ανελλιπώς στους φοιτητές του.
Έχοντας ερευνήσει κατάλοιπα από τους Ιροκέζους στη Βορειοανατολική Αμερική έως τους πεσόντες του Πελοποννησιακού Πολέμου στην Αθήνα, ο έλληνας καθηγητής αντιμετωπίζει τη δουλειά του ως ένα ιερό καθήκον. Όπως ακριβώς ομολογεί και ο ίδιος, αν το όνομά του γραφτεί ποτέ σε ένα βιβλίο με τους σημαντικούς επιστήμονες του μέλλοντος, η μόνη φράση που θα ήθελε να το συνοδεύει είναι πως απλώς έκανε το χρέος του.
