Τη στιγμή που η κρίση στον Κόλπο ρίχνει βαριά τη σκιά της στις διεθνείς αγορές ενέργειας απειλώντας με νέες οδυνηρές ανατιμήσεις, η κυβέρνηση ενεργοποιεί ένα διευρυμένο πλέγμα μέτρων για την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και των πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Το επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού εστιάζει στην άμεση καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας, προκειμένου να αποτραπεί η βίαιη μεταφορά της γεωπολιτικής έντασης στους λογαριασμούς ρεύματος, στα καύσιμα και στο κόστος θέρμανσης, όπως αναφέρει στο αναλυτικό ρεπορτάζ του ο Γιώργος Αλεξάκης για τη σελίδα news247.gr.
Η κεντρική απάντηση της πολιτείας έρχεται μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, ενός ολοκληρωμένου σχεδίου που εξασφάλισε το πράσινο φως από την Ευρωπαϊκή Ένωση την Πέμπτη 27 Αυγούστου 2026.
Το συγκεκριμένο πακέτο προβλέπει νέα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, γενναίες επιδοτήσεις για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, ενισχυμένο επίδομα θέρμανσης, δράσεις κοινωνικής στέγασης, αλλά και πρωτοβουλίες για ριζικά φθηνότερες μετακινήσεις.
Η διεθνής συγκυρία ασκεί ήδη ασφυκτικές πιέσεις, με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς να υπολογίζει τον συνολικό οικονομικό αντίκτυπο για την Ελλάδα στα 3 δισ. ευρώ σε ορίζοντα μόλις ενός εξαμήνου.
Από το ποσό αυτό, το 1,5 δισ. ευρώ αφορά αποκλειστικά τον πρόσθετο ενεργειακό λογαριασμό, τα 600 εκατ. ευρώ συνδέονται με απώλεια τζίρου, τα 500 εκατ. ευρώ με το αυξημένο κόστος μεταφορών και τα 400 εκατ. ευρώ με τη δημοσιονομική επιβάρυνση. Την ίδια στιγμή, η συνολική πληθωριστική πίεση υπολογίζεται κοντά στο 1 δισ. ευρώ, μέγεθος που εν μέρει έχει ήδη ενσωματωθεί στα παραπάνω κόστη παραγωγής και λειτουργίας.
Πίσω ωστόσο από τους μακροοικονομικούς αριθμούς κρύβεται μια αμείλικτη καθημερινότητα, όπως αποκαλύπτουν τα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Το 66,6% των πολιτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας δυσκολεύεται σοβαρά να εξοφλήσει εγκαίρως τους λογαριασμούς ρεύματος, νερού ή φυσικού αερίου, καταγράφοντας ένα ποσοστό σχεδόν τριπλάσιο από εκείνο του μη φτωχού πληθυσμού. Η κατάσταση επιδεινώνεται ραγδαία μέσα στον χειμώνα, καθώς το 35,9% των φτωχών πολιτών αδυνατεί να διατηρήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό.
Αυτή η ενεργειακή πίεση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο φαύλο κύκλο στερήσεων, αφού το 82,6% των φτωχών πολιτών δηλώνει υπερβολικά επιβαρυμένο από το συνολικό κόστος στέγασης. Σήμερα, σχεδόν 896.000 νοικοκυριά και περίπου 2 εκατομμύρια πολίτες βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας, με το ποσοστό να αγγίζει το 27,5% του πληθυσμού. Ιδιαίτερα δραματική είναι η κατάσταση για τα παιδιά, καθώς τρία στα δέκα μεγαλώνουν σε συνθήκες μόνιμης οικονομικής αβεβαιότητας, ενώ η συνολική υλική στέρηση στη χώρα σκαρφάλωσε στο 14,9% το 2025.
Απέναντι σε αυτές τις δομικές κοινωνικές ρωγμές, η στρατηγική της κυβέρνησης επιχειρεί να μετατοπιστεί από τις πρόσκαιρες οριζόντιες επιδοτήσεις σε μόνιμες παρεμβάσεις μείωσης της κατανάλωσης, όπως υπογράμμισε ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης. Το ελληνικό σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, με πόρους που φτάνουν τα 5,3 δισ. ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ (με τα 4,8 δισ. ευρώ να αποτελούν τον βασικό κορμό), είναι το μεγαλύτερο σε διαθέσιμα κεφάλαια που έχει εγκριθεί μέχρι στιγμής από τις ευρωπαϊκές αρχές.
Με ορίζοντα υλοποίησης από το 2026 έως και το 2032, το τεράστιο πακέτο των 25 παρεμβάσεων αναμένεται να καλύψει 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Στην πρώτη γραμμή μάχης μπαίνει ένα νέο κύμα προγραμμάτων τύπου Εξοικονομώ για 62.000 κατοικίες και 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς και η χρηματοδότηση για την εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων. Στο ίδιο σχέδιο δρομολογείται η δημιουργία 2.800 νέων κατοικιών αποκλειστικά για ευάλωτα νοικοκυριά.
Ειδικά για το έτος 2027 σχεδιάζεται ένα στοχευμένο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης ευάλωτων κατοικιών με ισχυρό προϋπολογισμό 1,7 δισ. ευρώ, δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης για 200.000 νοικοκυριά, και η λειτουργία 13 περιφερειακών σταθμών υποστήριξης. Παράλληλα θεσμοθετείται η δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης. Από την ίδια χρονιά θα υπάρξει και ετήσια αύξηση έως 100 ευρώ στο επίδομα θέρμανσης, αγγίζοντας περίπου 780.000 δικαιούχους.
Για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις προωθείται ξεχωριστή δράση ύψους 395 εκατ. ευρώ, η οποία αναμένεται να καλύψει 12.000 επαγγελματίες που πλήττονται από το υψηλό ενεργειακό κόστος, δίνοντας ενισχυμένα ποσοστά επιδότησης ώστε να γίνουν οι αναγκαίες επενδύσεις χωρίς να στεγνώσει η ρευστότητά τους.
Στον κρίσιμο τομέα των μετακινήσεων, το σχέδιο φέρνει την καινοτομία του κοινωνικού leasing ηλεκτρικών οχημάτων για 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά. Με συνολικό προϋπολογισμό 170 εκατ. ευρώ, το μηνιαίο μίσθωμα δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ, με τη μέγιστη επιδότηση να φτάνει τα 12.500 ευρώ και την προσαύξηση στα 1.500 ευρώ για οικογένειες με μέλος με αναπηρία. Αντίστοιχα, ανοίγει πρόγραμμα 68 εκατ. ευρώ για την αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά, αρχικά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, με επιδότηση 20.000 ευρώ, η οποία εκτοξεύεται στα 29.000 ευρώ για τα ειδικά προσβάσιμα οχήματα. Το 2027 θα ανοίξει και το πρόγραμμα επιδότησης επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων και ιδιωτικών φορτιστών.
Την ίδια ώρα, ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής ασκεί μετωπική κριτική στην κυβέρνηση, μεταφέροντας την πολιτική σύγκρουση στις ανατροπές του αρχικού σχεδιασμού του προγράμματος Ελλάδα 2.0. Η αξιωματική αντιπολίτευση καταγγέλλει ότι μέσα στον Αύγουστο κομβικά έργα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ βγήκαν αθόρυβα από το Ταμείο Ανάκαμψης ή υπέστησαν δραστικές περικοπές. Σύμφωνα με το κόμμα, έχουν εντοπιστεί περισσότερες από 100 περιπτώσεις έργων στους τομείς της Υγείας, της Παιδείας, της κοινωνικής πολιτικής, του Πολιτισμού και της ενέργειας που εγκαταλείφθηκαν ή μεταφέρθηκαν αναγκαστικά στο ΕΣΠΑ και τον εθνικό προϋπολογισμό, "καίγοντας" πολύτιμους πόρους.
Απόλυτο παράδειγμα των αστοχιών, σύμφωνα με την αντιπολίτευση, αποτελεί η αποθήκευση ενέργειας. Ενώ ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την κατασκευή υποδομών συνολικής ισχύος 1.555 MW, τελικά υπό την ομπρέλα του Ταμείου Ανάκαμψης έμειναν έργα μόνο 700 MW. Η υποχώρηση αυτή χαρακτηρίζεται κρίσιμη, καθώς η ραγδαία ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας απαιτεί μεγάλες υποδομές αποθήκευσης, ώστε να μη χάνεται πολύτιμη πράσινη ενέργεια και να περιορίζεται πραγματικά η εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα καύσιμα μέσα σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας.
Κλείνοντας την επιχειρηματολογία του, το ΠΑΣΟΚ καταλογίζει στην κυβέρνηση σαφή έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού γύρω από τα 36 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ στηλιτεύει το γεγονός ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένες από την ευκαιρία των φθηνών δανείων του προγράμματος.
