γράφει ο
Κώστας Παπακοσμάς
Μια σπάνια φωτογραφία στη σημερινή πλατεία Νικοτσάρα στην Καβάλα (στο βάθος διακρίνεται το παλιό Δικαστικό Μέγαρο) απεικονίζει συλλαλητήριο των Θρακών προσφύγων, από τις πατρίδες στην Μεγάλη Θράκη το 1919 στην Καβάλα.
Τότε στην Καβάλα βρίσκονταν χιλιάδες πρόσφυγες από την Θράκη και την Ανατολική Ρωμυλία, είχαν έρθει σταδιακά από το 1914 αλλά και μετά την λήξη του πρώτου Παγκοσμίου πολέμου. Την περίθαλψη και εγκατάσταση των προσφύγων της περιόδου 1913-1919 είχε αρχικά αναλάβει το Γραφείο Εργασίας της Γενικής Διοικήσεως Μακεδονίας Καθώς τα προσφυγικά κύματα πλήθαιναν, αυξάνονταν μαζί και τα σχετικά προβλήματα, οπότε τον Απρίλιο του 1914 συστάθηκε στη Θεσσαλονίκη η επταμελής “Κεντρική Επιτροπή προς περίθαλψιν και εγκατάστασιν των εν Μακεδονία εποίκων ομογενών”. Η άφιξη των προσφύγων γινόταν στη Θεσσαλονίκη, στην Καβάλα (ατμοπλοϊκώς) και στο Όξιλαρ στην περιοχή Νέστου (σιδηροδρομικώς).
Στο συλλαλητήριο της φωτογραφίας οι Θράκες ζητούσαν την επιστροφή τους στις πατρίδες τους αφού ο πόλεμος είχε τελειώσει.
Η επιστροφή αυτή για τους πρόσφυγες που κατάγονταν από τη Δυτική Θράκη έγινε μετά τον Οκτώβριο του 1919, οπότε η περιοχή είχε καταληφθεί από τα ελληνικά στρατεύματα, ενώ γι’ αυτούς που προέρχονταν από την Ανατολική Θράκη μετά τον Ιούλιο του 1920, αφότου η περιοχή είχε πλέον περιέλθει στην ελληνική επικράτεια. Την εποχή εκείνη η Καβάλα προσπαθούσε να επουλώσει και τις πληγές της από την δίχρονη αλλά συνάμα καταστροφική βουλγαρική κατοχή της περιόδου 1916 -1918. Είχε να περιθάλψει τους απαχθέντες και κακοποιηθέντες Καβαλιώτες από τα Βουλγαρικά στρατεύματα αλλά και την επιστροφή αυτών που είχαν καταφέρει να φύγουν τον Αύγουστο του 1916. Για την επανεγκατάσταση των προσφύγων αυτών καθώς και την ανοικοδόμηση των καταστραφέντων χωριών ειδικά της περιοχής Παγγαίου και Σερρών είχε συσταθεί ειδική υπηρεσία, η “Υπηρεσία ανοικοδομήσεως Ανατολικής Μακεδονίας” και δαπανήθηκαν 16.000.000 δραχμές (χρυσές).
Τα σημαντικά γεγονότα την εποχή εκείνη, κυκλοφορούσαν σε κάρτ - ποστάλ από τα φημισμένα τυπογραφεία και βιβλιοπωλεία της Καβάλας και στέλνονταν παντού από τους πολίτες που τις αγόραζαν. Φυσικά απαραίτητη ήταν η εξήγηση της φωτογραφίας στην Γαλλική γλώσσα, τη γλώσσα της διπλωματίας.
Στην κάρτα αυτή αριστερά βλέπουμε ένα κόκκινο γραμματόσημο που απεικονίζει την κεφαλή του Ερμή (πιθανώς έκδοση του 1911-1923). Στα δεξιά ένα σπάνιο γραμματόσημο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού του 1918, αξίας 5 λεπτών, που απεικονίζει έναν τραυματισμένο στρατιώτη με δεμένο χέρι μπροστά από έναν κόκκινο σταυρό. Διακρίνονται ακόμα οι ταχυδρομικές σφραγίδες, εκ των οποίων η μία αναγράφει καθαρά τη λέξη "ΚΑΒΑΛΛΑ".
