Έναν απολογισμό για τα 50 χρόνια της μεταπολίτευσης έκανε στην Εφημερίδα των Συντακτών έκανε ο καβαλιώτης αρχαιολόγος και πρώην αντιδήμαρχος Καβάλας Μιχάλης Λυχούνας.
Όπως λέει: «Αποτελεί στην ουσία απάντηση στο στερεότυπο πως τα πήγαμε καλά στη δημοκρατία, αλλά αποτύχαμε στην οικονομία.
Η θέση μου στο κείμενο είναι πως η εμβάνθυνση και η ποιότητα της δημοκρατίας μας είναι παρόμοια με αυτήν της οικονομίας μας. Καχεκτική και χωρίς αναπτυξιακές προοπτικές».
Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο:
Υπανάπτυκτη δημοκρατία ή το 70%
γράφει ο
Μιχάλης Λυχούνας
Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ των 50 χρόνων από τη Μεταπολίτευση προκάλεσε εκδηλώσεις και συνέδρια. Δεν υπήρξε ενθουσιασμός, αλλά τουλάχιστον προβληματισμός.
Κεντρική ιδέα υπήρξε πως πήγαμε καλά στα ζητήματα δημοκρατίας, αλλά αστοχήσαμε στην οικονομία. Το αποτέλεσμα είναι μια δημοκρατική χώρα βαλτωμένη στην οικονομική καχεξία που έφτασε στα όρια της οικονομικής καταστροφής και πλήρωσε το μεγαλύτερο τίμημα σε ανθρώπινο δυναμικό μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τη μετανάστευση της δεκαετίας του '50 με την αποδημία εκατοντάδων χιλιάδων μελών της.
ΠΛΑΝΗ! Η οικονομική καχεξία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη ρηχή δημοκρατία και τα εμφανή προβλήματα διαφάνειας που έχει αφήσει στην πολιτική και οικονομική ζωή. Η δημοκρατία στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες (την οικονομά των οποίων ζηλεύει) αποκλίνει! Συγκλίνει με εκείνων που την προλαβαίνουν, δηλαδή τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Ιδιαίτερα, αν υπάρξει συγκριτική αποτίμηση με τα μέσα της δεκαετίας του 70, η θεσμική απόκλιση της χώρας είναι πραγματικός καθρέφτης της οικονομικής επιδείνωσης. Μετά τη Μεταπολίτευση η Ελλάς σε δύο χρόνια πλησίασε το ευρωπαϊκό δημοκρατικό κεκτημένο.
Έκανε εκλογές ελεύθερες, έλυσε το πολιτειακό, απέκτησε Σύνταγμα και σύντομα σοσιαλιστική κυβέρνηση ανατρέποντας παλαιότερες δυσλειτουργίες και φοβίες. Φαινόταν να συμπορεύεται με τις εξελίξεις. Τα πράγματα όμως γρήγορα στράβωσαν. Γιατί;
ΔΙΟΤΙ Η ΧΩΡΑ δεν διέθετε/διαθέτει ούτε καλλιέργεια ούτε διάθεση ουσιαστικής δημοκρατίας και διαφάνειας Οι δομές της δεν υπήρξαν ποτέ δημοκρατικές με πρώτα τα πολιτικά κόμματα Τα καθεστωτικά άλλωστε και χωρίς εσωτερική δημοκρατία κόμματα, ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, είναι καταχρεωμένα - λογιστικά χρεοκοπημένα! Η φενάκη πως η διεξαγωγή εκλογών σημαίνει δημοκρατία (οι Ερντογάν και Πούτιν είναι δημοκράτες;) οδήγησε στην πλήρη αποτυχία της εμβάθυνσής της, η οποία δεν έχει πετύχει θεμελιώδεις στόχους ώριμων δημοκρατιών και πετυχημένων οικονομιών.
Το παράδειγμα της παρουσίας γυναικών στο πολιτικό σύστημα είναι ενδεικτικό. Ενώ το δημογραφικό πιέζει για την ένταξη περισσότερων γυναικών στην εργασία, η απουσία γυναικών στην πολιτική είναι τριτοκοσμική.
Στις 39 εκλογές περιφερειαρχών εκλέχτηκαν μόνο τρεις γυναίκες (που δεν επανεκλέχτηκαν) και δεν υπάρχει γυναίκα δήμαρχος σε μείζονα δήμο! Είναι η παρουσία γυναικών στην πολιτική δείκτης εμβάθυνσης της δημοκρατίας; Βεβαίως! Αναφέρθηκε πουθενά και συζητήθηκε και ως αιτία οικονομικής υστέρησης; Όχι, αν και είναι!
Η περιφερειακή ανάπτυξη με πραγματική αποκέντρωση είναι άλλος ένας δείκτης. Είναι και ενθαρρυντική της ανάπτυξης; Αν εξετάσουμε τις χώρες με υψηλό επίπεδο ζωής και προηγμένη οικονομία, θα δούμε πως όλες έχουν προωθημένη αποκέντρωση στα όρια της ομοσπονδίας (αχ. η Αυστρία παρά το μέγεθος της).
Τι φέρνει το συγκεντρωτικό κράτος των Αθηνών και το συνονθύλευμα της Θεσσαλονίκης; Αδιαφάνεια και διαφθορά και μαζί τους τεράστιους πόρους για τη λειτουργία τους, που προσελκύουν και άλλους ανθρώπους.
Αποτέλεσμα, η χώρα ουσιαστικά κυβερνιέται από μια κλειστή ομάδα Αθηνών με συμπεριφορά αναποτελεσματικής αποικιοκρατίας στην περιφέρεια. Δεν πρόκειται απλώς για ζήτημα δημοκρατίας, αποτελεί θεμελιώδες αίτιο της αναπτυξιακής αδυναμίας.
ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ χωρίς αποτελεσματική δικαιοσύνη; Είναι μόνο η καθυστέρηση απονομής; Σε πόσες χώρες με θεσμική δημοκρατία πρόεδρος ανωτάτου δικαστηρίου θα ανεχόταν την επίσκεψη υπουργού - διαδίκου στο γραφείο της και μετά τη συνταξιοδότησή της θα αναλάμβανε έμμισθη θέση; Υπάρχει περίπτωση σοβαρή εταιρεία να κάνει επενδύσεις όταν γνωρίζει την ποιότητα μηχανισμών και ανθρώπων στη Δικαιοσύνη; Και γιατί δεν βελτιώνεται η κατάσταση εδώ και 50 χρόνια, αλλά υπάρχει αίσθηση επιδείνωσης; Είμαστε φυλετικά «άδικοι» ή η απουσία βαθιάς δημοκρατίας δεν επιτρέπει τη λειτουργία μιας αναπτυξιακής Δικαιοσύνης;
Η χαμηλή ποιότητα της δημοκρατίας, όπως φάνηκε και στο ζήτημα των υποκλοπών (Θα άντεχε πρωθυπουργός σε δημοκρατικές χώρες; Πώς αφανίστηκε ο πολυδιαφημισμένος αστέρας της Χριστιανοδημοκρατίας Σεμπάστιαν Κουρτς σε μια νύχτα;!), βρίσκεται και στη βάση της υπερχρέωσης της χώρας Ποια δημοκρατική αρχή επιτρέπει τον δανεισμό του κράτους και των παρακλαδιών του χωρίς διαφάνεια και έλεγχο; Δεν είναι βαθιά αντιδημοκρατική η απουσία αξιόπιστων στατιστικών και διαφάνειας των δαπανών;
Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης διανέμονται άραγε με διαφάνεια; Οι διεθνείς μελέτες είναι ξεκάθαρες στο ζήτημα (Παγκόσμια Τράπεζα. Making Politics Work for Development Harnessing Transparency and Citizen Engagement 2024. Θα μπορούσε να μεταφραστεί και να διανεμηθεί... στους βουλευτές).
ΕΚΕΙ ΟΜΩΣ που η χώρα φανερώνει τον συγκλονιστικού βαθμού πολιτικό της πρωτογονισμό είναι στο επίπεδο των πρωθυπουργών.
Στα 50 χρόνια της Μεταπολίτευσης πάνω από το 70% του χρόνου στο μέγαρο Μαξίμου, στο κέντρο δηλαδή μιας ατελούς δημοκρατίας, είναι εγκατεστημένοι εκπρόσωποι τριών οικογενειών! Καραμανλή, Παπανδρέου και Μητσοτάκη.
Πώς είναι δυνατόν να αναμένει κάποιος δημοκρατικό καπιταλισμό από μια πολιτική φεουδαρχία; Υπάρχει αντίστοιχο σε χώρα του ΟΟΣΑ; Υπάρχει παγκόσμιο ανάλογο; Όπως κατείχαμε το παγκόσμιο ρεκόρ στο χρέος, έτσι και στον πολιτικό νεποτισμό. Άμεσα συνδεδεμένα!
Η περίοδος από το 1974, ίσως η πιο ήρεμη στην ιστορία του κράτους, χωρίς πραξικοπήματα, εμφυλίους ή διεθνείς συρράξεις, κλείνει με έντονη την πίκρα και την απογοήτευση για την κατάστασή μας και για το τι θα μπορούσαμε να είμαστε, κυρίως στην οικονομία. Λάθος! Είμαστε μια υπανάπτυκτη δημοκρατικά κοινωνία που αποτυγχάνει ως εκ τούτου και στην οικονομία.
