γράφει ο 

Κώστας Κατσιμίγας

 

Όταν το 2017 είχα πραγματοποιήσει μία σειρά διαλέξεων στους φοιτητές του Τμήματος Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού των Παρευξείνιων Χωρών στην Κομοτηνή με θέμα την Γεωγραφία του Παρευξείνιου χώρου, θυμάμαι ότι οι φοιτητές δυσκολεύονταν να αποστηθίσουν το όνομα της πόλης αυτής. Κανένας δεν μπορούσε να φανταστεί ότι πέντε χρόνια μετά η Λβίβ θα έμπαινε στην καθημερινότητα του κάθε Έλληνα τηλεθεατή.  Η πόλη αυτή είναι η 7η σε μέγεθος πόλη της Ουκρανίας με περίπου 730.000 κατοίκους.

 

Επέμεινα στους φοιτητές να την μάθουν διότι είχε κάποιες ιδιαιτερότητες. Ήταν στα Δυτικά της χώρας με μεγάλη πυκνότητα Ουκρανών σε σχέση με άλλες εθνότητες και το κέντρο του Ουκρανικού Εθνικισμού. Δεν ήταν όμως μόνο αυτό, ήταν και η έδρα της λεγόμενης Ελληνόρρυθμης ή Ελληνικής Καθολικής Εκκλησίας. Η εκκλησία αυτή δεν είναι τίποτε άλλο από τους γνωστούς Ουνίτες, δηλαδή η εκκλησία που οι κληρικοί διατηρούν το σχήμα των ελληνορθόδοξων ιερέων και επισκόπων, διατηρείται περίπου το ίδιο τυπικό και οι ναοί είναι επίσης όπως οι ελληνορθόδοξοι. Ωστόσο η εκκλησία αυτή έχει πλήρη Κοινωνία με την Καθολική Εκκλησία της Ρώμης. Η ιστορία έχει αρκετά μακρινή αρχή.

 

Φτάνει στο έτος 1439 όταν με τη Σύνοδο της Φεράρας-Φλωρεντίας αποφασίστηκε η δημιουργία της εκκλησίας με σκοπό να αλώσει την Ελληνορθόδοξη Εκκλησία και να την φέρει στην αγκαλιά των Παπικών, λίγα χρόνια πριν την επικείμενη άλωση της Κωνσταντινούπολης. Το εγχείρημα απέτυχε, ωστόσο κομμάτια της εκκλησίας αυτής υπάρχουν και σήμερα διάσπαρτα μέσα στον ορθόδοξο κόσμο, ακόμη και στην Ελλάδα, αλλά με ισχυρή παρουσία στην Δυτική Ουκρανία και την Ανατολική Ουγγαρία περιοχές που γειτνιάζουν με την σκληρή καθολική Πολωνία.

 

Τo ποσοστό των ελληνόρρυθμων καθολικών Ουκρανών δεν είναι αμελητέο, ανέρχεται σε περίπου 9% του συνολικού πληθυσμού.  Το μεγαλύτερο ποσοστό καταγράφεται στην περιφέρεια του Λβίβ με 59% του συνόλου του πληθυσμού και ακολουθούν οι περιφέρειες Ιβάνο Φρανκίβσκ με 57% και Τερνοπίλ με 52 %. Όλες στα δυτικά.  Στις ανατολικές περιφέρειες τα ποσοστά είναι σχεδόν μηδενικά. Για την ιστορία μόνο 70% των Ουκρανών δηλώνουν θρησκευόμενοι η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων δηλώνουν ορθόδοξοι αλλά μοιρασμένοι σε τέσσερις ορθόδοξες εκκλησίες, όχι με δογματικές διαφορές αλλά διοικητικές (Πατριαρχεία Μόσχας Κιέβου, Αυτοκέφαλες κ.ά). Επίσης υπάρχουν και μικρές θρησκευτικές κοινότητες λατινόσχημων καθολικών, διαμαρτυρόμενων, εβραίων και μουσουλμάνων.

 

Υ.Γ. Αναζητώντας τις πηγές βρήκα ότι η ελληνόρρυθμη καθολική Εξαρχία στην Ελλάδα αναγνωρίστηκε με νόμο το 2014 ενώ προϋπάρχει από τις αρχές του 20ου αιώνα με αρχική εστία τα Μάλγαρα Αν. Θράκης και την Κων/πολη. Η απώτερη προέλευση της είναι βουλγαρικό κατασκεύασμα από την δημιουργία της ορθόδοξης βουλγαρικής εξαρχίας σε πλήρη συνεργασία με τους Ουνίτες. Ο έξαρχος της  Ελληνόρρυθμης Καθολικής εκκλησίας φέρει τον τίτλο του επισκόπου Γρατιανουπόλεως.

 

Σαφέστατα είναι τίτλος και δεν αναφέρεται σε γεωγραφική επισκοπή. Ψάχνοντας δεν μπόρεσα να εντοπίσω άλλη Γρατιανούπολη εκτός από την Βυζαντινή Γρατινή του Νομού Ροδόπης, τόπο καταγωγής του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, πρώην Τραπεζούντος  Χρύσανθου Φιλιππίδη. Κάποιοι που αρέσκονται σε λογιοτατισμούς αναφέρουν ως Γρατιανούπολη την Γαλλική πόλη Γκρενόμπλ. Πάσα πληροφορία δεκτή.