Με τις τιμές των κατοικιών να κινούνται σταθερά ανοδικά και τα ενοίκια να δοκιμάζουν τις αντοχές των οικογενειακών προϋπολογισμών, το κυβερνητικό επιτελείο ανοίγει ξανά τον φάκελο της στέγασης. Στόχος των παρεμβάσεων που «κλειδώνουν» ενόψει της ΔΕΘ είναι η αύξηση της προσφοράς προσιτής κατοικίας και η ενεργοποίηση χιλιάδων ακινήτων που σήμερα παραμένουν κλειστά.

Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκονται σημαντικές αλλαγές στον τρόπο πληρωμής των ενοικίων, παρατάσεις φορολογικών κινήτρων που λήγουν στα τέλη του 2026, καθώς και ένα νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου» με την υπογραφή της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Την ίδια στιγμή, το τοπίο αλλάζει ριζικά με νέες υποχρεώσεις για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές, ενώ δρομολογούνται ψηφισμένες αλλαγές στη φορολογία που θα τεθούν σε εφαρμογή το 2027.

Το πιο ηχηρό μέτρο αφορά την οριστική κατάργηση των μετρητών στην καταβολή των ενοικίων. Από την 1η Οκτωβρίου 2026, κάθε πληρωμή που πραγματοποιείται εκτός τραπεζικού συστήματος θα επιφέρει σοβαρές κυρώσεις. Οι ενοικιαστές θα χάνουν την ετήσια επιστροφή ενός ενοικίου και κάθε στεγαστικό επίδομα, ενώ οι ιδιοκτήτες που θα συνεχίσουν να πληρώνονται «στο χέρι» θα χάνουν την έκπτωση 5% επί του εισοδήματος από μισθώματα, καταλήγοντας με υψηλότερο φορολογικό λογαριασμό.

Παράλληλα, όλα δείχνουν ότι η αναστολή του ΦΠΑ 24% στις νεόδμητες κατοικίες θα παραταθεί για ακόμη έναν χρόνο. Η επαναφορά του θα λειτουργούσε επιβαρυντικά για την αγορά σε μια περίοδο υψηλών τιμών, γι' αυτό και διατηρείται ο φόρος μεταβίβασης στο 3%. Στον «πάγο» παραμένει και ο φόρος υπεραξίας 15% στις μεταβιβάσεις ακινήτων, με το σενάριο της οριστικής κατάργησής του να συζητείται έντονα.

Το «φρένο» στις νέες εγγραφές τύπου Airbnb αναμένεται να επεκταθεί και το 2027 στις περιοχές όπου ήδη ισχύουν περιορισμοί, ενώ στο μικροσκόπιο μπαίνουν και νέες ζώνες με έντονη στεγαστική πίεση. Ταυτόχρονα, το υπουργείο εξετάζει την επέκταση της τριετούς φοροαπαλλαγής για τους ιδιοκτήτες που θα διαθέσουν στην αγορά κλειστά ακίνητα ή θα μετατρέψουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τους σε μακροχρόνιες, ένα μέτρο που τυπικά εκπνέει στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η φοροαπαλλαγή αφορά κατοικίες έως 120 τ.μ., με προσαύξηση 20 τ.μ. για κάθε τέκνο από το τρίτο και μετά, αν και η ΠΟΜΙΔΑ πιέζει για ευρύτερη διεύρυνση των κριτηρίων.

Η επιστροφή των κενών ακινήτων στην αγορά θεωρείται «κλειδί» για τη συγκράτηση των τιμών. Ειδική μελέτη του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή εκτιμά ότι η σταδιακή επανένταξή τους σε ορίζοντα εξαετίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε πτώση των πραγματικών τιμών των ακινήτων από 15,5% έως 24,6%. Για τον σκοπό αυτό, εξετάζεται και η παράταση του φορομπόνους ανακαίνισης, το οποίο προσφέρει έκπτωση φόρου έως 16.000 ευρώ σε βάθος πενταετίας.

Ο φορολογικός χάρτης αλλάζει και στα εισοδήματα. Το 2027, περισσότεροι από 160.000 φορολογούμενοι με εισοδήματα από ενοίκια άνω των 12.000 ευρώ θα δουν τη φορολογική τους επιβάρυνση να μειώνεται, χάρη στη νέα κλίμακα. Αντίθετα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 καθιερώνεται το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης. Το νέο αυτό τέλος αντικαθιστά το ΤΑΠ και τον Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων, θα εισπράττεται μέσω των λογαριασμών ρεύματος με συντελεστή από 0,3‰ έως 0,7‰ που θα καθορίζουν οι δήμοι, και αναμένεται να επιβαρύνει κυρίως τα μεγάλα, νεόδμητα ακίνητα σε περιοχές με υψηλές αντικειμενικές αξίες.

Σημαντικές είναι οι αλλαγές και στον ΕΝΦΙΑ, ο οποίος το 2027 καταργείται πλήρως για κύριες κατοικίες αξίας έως 400.000 ευρώ, που βρίσκονται σε περίπου 12.700 μικρούς οικισμούς. Επίσης, ο υπολογισμός του φόρου θα γίνεται πλέον με βάση την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και όχι αποκλειστικά μέσω του Κτηματολογίου ή της οικοδομικής άδειας, αντικατοπτρίζοντας την πραγματική επιφάνεια του εκάστοτε ακινήτου.

Τέλος, το τοπίο ψηφιοποιείται πλήρως με την ενεργοποίηση του νέου Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να δηλώσουν την ακριβή χρήση των ακινήτων τους, επιλέγοντας μεταξύ 60 διαφορετικών κατηγοριών. Οι νέες μισθώσεις θα δηλώνονται απευθείας εκεί, ενώ καθίσταται υποχρεωτική η καταχώρηση του τραπεζικού λογαριασμού IBAN όπου θα κατατίθεται το ενοίκιο, διασφαλίζοντας την απόλυτη ιχνηλασιμότητα των συναλλαγών. Όπως καταγράφεται στο ρεπορτάζ που υπογράφει η Μαρία Βουργάνα και η σελίδα tanea.gr, τα μέτρα αυτά αναμένεται να αναμορφώσουν ριζικά τον χώρο του real estate στη χώρα.